Asosiy ma’lumotlar

  • DAVM boshlig‘i Sohibjon Murodov 8-oktabr kuni Sanegning neft konlari bo‘yicha litsenziyalari litsenziya shartlari bajarilmagani uchun bekor qilinganini ma’lum qildi.
  • Bekor qilingan litsenziyalar soni va ta’sir ko‘rsatilgan konlar aniqlanmadi; Saneg saytida 103 kon bo‘yicha huquqlar ko‘rsatilgan edi.
  • Konlarni 2019-yilda topshirish — aybini tan olmagan sobiq «Uzbekneftgaz» raisi Bahodirjon Sidikovga qarshi jinoiy ishning bir epizodi.

Litsenziyalarning bekor qilinishi

Avval Sanoat Energetika Guruhi (Saneg) kompaniyasiga berilgan neft konlaridan foydalanish huquqi bo‘yicha litsenziyalar belgilangan shartlar bajarilmagani uchun bekor qilindi. Buni 8-oktabr kuni o‘tkazilgan matbuot anjumanida Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (DAVM) direktori Sohibjon Murodov ma’lum qildi. Ushbu bayonot konlarning ochiq auksionlar yoki tanlovlarsiz xususiy kompaniyaga qanday asosda topshirilgani haqidagi savolga javoban o‘rtaga tushdi.

Litsenziya berish mexanizmi haqidagi izohlar

Murodov konlarning o‘zi xususiy mulkka topshirilmaganini ta’kidladi: tabiiy resurslar xususiylashtirilmaydi, biroq litsenziya ko‘rinishida yer osti boyliklaridan foydalanish huquqi beriladi. U bunday ruxsatnomalarni berish tartibini tartibga soluvchi 2022-yil 25-martdagi Vazirlar Mahkamasining №133-sonli qaroriga havola qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, avval litsenziyani to‘lovni amalga oshirgandan so‘ng birinchi murojaat qiluvchi arizachi olar edi, to‘lov miqdori uchastka xususiyatlarini hisobga olib belgilanar edi. Keyinchalik, 2023—2024-yillarda bosqichma-bosqich uglevodorodlar bo‘yicha litsenziya berish auksionlarga o‘tkazildi.

Konlarning holati

Konlarning hozirgi holati haqidagi savolga javoban Murodov, uning ma’lumotlariga ko‘ra, ular muomalaga kiritilmagan va litsenziya shartlari bajarilmagan, shu sababli litsenziyalar bekor qilinganini aytdi. Uning aytishicha, Geologiya vazirligi ularni samarali foydalanish bo‘yicha chora-tadbirlar ishlab chiqmoqda. Shu bilan birga, DAVM rahbari nechta litsenziya bekor qilinganini, qaysi konlar haqida gap borayotganini, qarorlar qachon qabul qilinganini va Sanegda qancha uchastka qolganini aniqlamadi. Kompaniyaning rasmiy saytida u geologik o‘rganish va qazib olish litsenziyalariga ega bo‘lgan 103 neft-gaz koni bo‘yicha yer osti boyliklaridan foydalanish huquqiga ega egi ko‘rsatilgan edi.

Konlarni topshirishning old tarixi

2019-yilda 100 dan ortiq neft-gaz koni «Uzbekneftgaz»dan Jizzakh Petroleum (hozirgi Saneg) kompaniyasiga 2020—2030-yillarga mo‘ljallangan neft qazib olishni oshirish dasturi doirasida yopiq hukumat qarori asosida topshirilgan edi; dastur 2,68 mlrd dollar investitsiya, 800 ta yangi quduq qazish va yana 500 tasini kapital ta’mirlashni nazarda tutgan edi. 2019-yilda prezident tashabbusi bilan tuzilgan ishchi guruh qiyin qazib olinadigan zaxiralar tufayli maqsadlarga erishilmaslik xavfi haqida ogohlantirgan edi. Saneg ma’lumotlariga ko‘ra, 2022-yilda qazib olish rejalashtirilgan 614,7 ming tonna o‘rniga 545,4 ming tonnani tashkil etgan. 2026-yil aprelida «Uzbekneftgaz» bosh geologi Nodir Muhiddinov topshirilgandan so‘ng qazib olish avval o‘sib, so‘ngra yana pasaya boshlaganini va vaziyatni tekshirish uchun maxsus komissiya tuzilganini ma’lum qilgan edi.

Jinoiy ish va Sidikovning pozitsiyasi

Konlarni topshirish «Uzbekneftgaz» sobiq boshqaruv raisi Bahodirjon Sidikov va boshqa ayblanuvchilarga nisbatan qo‘zg‘atilgan jinoiy ishning bir epizodiga aylandi. Ayblov versiyasiga ko‘ra, 106 ta kon dastlab shartnomalar yakuniy rasmiylashtirilmasdan vaqtinchalik foydalanishga topshirilgan, so‘ngra ularni 10 yilga muddatli to‘lov bilan sotish nazarda tutilgan; tergov aktivlar qiymati taxminan 90 mlrd so‘mga pasaytirilganini, huquqlarni o‘z vaqtida qayta rasmiylashtirilmagani tufayli esa «Uzbekneftgaz» 2023—2025-yillarda Saneg uchun taxminan 10,4 mlrd so‘m yer solig‘ini to‘laganini hisoblab chiqqan. Sidikov ayblovlarni rad etib, topshirish uning tayinlanishidan oldin qabul qilingan Vazirlar Mahkamasining qarorida nazarda tutilganini, qiymatdagi farqlar QQS stavkasining o‘zgarishi bilan bog‘liq ekanini, muddatli to‘lov shartlari esa «Uzbekneftgaz»ning xalqaro kreditorlar oldidagi majburiyatlarini hisobga olib hukumat qarori bilan belgilanganini bayon qildi.

Guruh aktivlarining sotilishi

Yanvar oyida O‘zbekiston hukumati tadbirkor Baxtiyor Fazilov bilan bog‘liq bo‘lgan Enter Engineering, Eriell Group va Sanoat Energetika Guruhi (Saneg) kompaniyalar guruhining tarmoq bo‘lmagan aktivlarini xodimlar, byudjet va banklar oldidagi qarzni qoplash uchun sotishga qaror qildi.