Asosiy ma’lumotlar
- 2026-yil 13-oktabrda Bolgariya qirg‘oqlari yaqida ikki kema dronlar hujumiga uchradi; HS Dignity cho‘kdi, 11 kishi bedarak yo‘q, besh kishi qutqarildi (dastlabki ma’lumotlar).
- Chelsea 3 ekipaji — 15 kishi (yetti ukrainalik, sakkiz ozarbayjonlik) qutqarildi; kema uchta havo droni bilan urilgan.
- Radev Rossiya elchisi Eleonora Mitrofanovani chaqirdi; NATO, YIY va Ukraina bayonotlar bilan javob berdi; Rossiya hodisaga izoh bermadi.
Bolgariya qirg‘og‘i yaqidagi hujum
2026-yil 13-oktabr, seshanba kuni Qora dengizda Bolgariya qirg‘oqlari yaqida ikki savdo kemasi dronlar hujumiga uchradi. Bolgariya bosh vaziri Rumen Radev so‘zlariga ko‘ra, Ukrainaga tegishli bo‘lgan Malta bayrog‘i ostidagi Chelsea 3 kemasi Byala shahridan 18 dengiz milya masofada uchta havo droni bilan urilgan; ko‘p o‘tmay ikkinchi kema ham hujumga uchrab cho‘kdi. Bolgariya prezidentligi keyinchalik uni Rumaniyaning Braila portiga ketayotgan Gvineya-Bisau bayrog‘i ostidagi HS Dignity yuk kemasi deb aniqladi. U Bolgariyaning Krapets shahridan sharqda 17 dengiz milya masofada cho‘kdi. Shimoliy-sharqiy Dobrich viloyati matbuot kotibi ma’lumotlariga ko‘ra, qutqarish markaziga havola qilib, besh kishi qutqarilgani va 11 kishi bedarak yo‘qolgani — bu dastlabki ma’lumot. Radev video murojaatida cho‘kib ketgan kemaning bir ekipaj a’zosi qutqarilganini aytib, qolganlarining taqdirini aniqlamadi. Chelsea 3 ning barcha 15 ekipaj a’zosi — yetti nafari Ukraina va sakkiz nafari Ozarbayjon fuqarolari — evakuatsiya qilindi; besh nafari yengil jarohatlar tufayli tibbiy yordamga muhtoj bo‘ldi. Euronewsning rus tilidagi versiyasi ma’lumotlariga ko‘ra, hujumlar Bolgariya qirg‘og‘idan 27–29 kilometr masofada sodir bo‘lgan.
Bolgariya, NATO va YIYning reaksiyasi
Radev Bolgariya Xavfsizlik kengashining favqulodda yig‘ilishini chaqirib, hujumlarni «mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan» deb atadi va mamlakat NATO hamda YIYdan yordam so‘rayotganini bildirdi. U Rossiyaning Bolgariyadagi elchisi Eleonora Mitrofanovani suhbatga chaqirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, hokimiyatlarda biror tomonni ayblash uchun «qat’iy, aniq isbotlar» yo‘q, biroq «mantiq natijaning Rossiya Federatsiyasi foydasiga ishlashini ko‘rsatayotganini» aytadi. NATO Bosh kotibi Mark Rutte Radev bilan suhbatdan so‘ng ittifoq Qora dengizda ittifoqchilar bilan yaqin hamkorlikni davom ettirishini, sharqiy qanotdagi mavjudligini allaqachon kuchaytirganini va «zarur bo‘lganda yopishqoqlik va mudofaa choralarini tuzatishini» yozdi. Yevropa Komissiyasi raisi Ursula fon der Lyayen hujumlarni qat’iyan qoralab, Qora dengizni Rossiyanning Ukrainaga qarshi urushining «yana bir eskalatsiya fronti» deb atadi va bolgariyalik qutqaruvchilarga minnatdorchilik bildirdi. Ukraina tashqi ishlar vaziri Andrey Sibiga javobgarlikni to‘g‘ridan-to‘g‘ri Rossiyaga yuklab, Moskva «tinch aholi hayoti va kemachilik xavfsizligini ataylab e’tiborsiz qoldiryapti» deb bayonot berdi hamda hamkorlarni sanksiyalarni qattiqroq qilishga chaqirdi. U Qora dengizni «global oziq-ovqat xavfsizligi uchun hayotiy arteriya» deb atadi. Rossiya hodisaga darhol izoh bermadi.
Mintaqadagi voqealar silsilasi
Hujumlar Bolgariyaning eksklyuziv iqtisodiy zonasidagi yana ikki tijorat kemasiga zarbadan bir hafta o‘tib sodir bo‘ldi: o‘sha paytda Togo bayrog‘i ostidagi kema cho‘kib ketgan, bolgariyalik parom esa Palau bayrog‘i ostidagi kemadan 18 kishilik ekipajni evakuatsiya qilgan edi. Euronews o‘sha hujum keng tarzda Rossiyaga nisbat berilganini, biroq Bolgariya holatlar noaniqligini aytganini qayd etadi; to‘qqiz suriyalik va bir misrlik hozirgacha bedarak yo‘q deb hisoblanadi. Bir kun oldin Turkiyaning makkajo‘xori yuklangan kemasi dron hujumidan keyin yonib, Rumaniya qirg‘og‘i yaqida cho‘kib ketgan edi. Rumaniya hokimiyatlari ma’lumotlariga ko‘ra, ikki kishi halok bo‘lgan va 11 ekipaj a’zosi qutqarilgan; Euronewsning inglizcha versiyasi bitta halok bo‘lgan va bitta bedarak yo‘qolgan haqida xabar bergan edi. Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy kema rus dronlari bilan urilganini va ukrain harbiylari o‘tgan haftadagi zarbalar hududlarida operatsiyalar o‘tkazmaganini aytdi. Ambrey dengiz risklarini boshqarish guruhi ma’lumotlariga ko‘ra, oxirgi 12 oy ichida Qora dengizning sharqiy qismida ilgari yuqori riskli zonalar deb hisoblanmagan hududlarda kamida 45 tijorat kemasi hujumga uchragan; undan oldingi 12 oyda u yerda zarbalar qayd etilmagan edi.
Qora dengiz xavfsizligi
Voqealar Yevropaning Qora dengizda kemachilik va kritik infratuzilmalarni himoya qilish qobiliyatiga yana bir bor e’tiborni qaratdi — bu YIYning mintaqa xavfsizligi strategiyasi qabul qilinganidan bir yildan ko‘proq vaqt o‘tib. 2025-yil may oyida Qora dengiz xavfsizligi strategiyasini taqdim etish chog‘ida YIY tashqi siyosat bo‘yicha oliy vakili Kaya Kallas mintaqa Rossiyanning Ukrainaga to‘liq miqyosdagi bosqini oqibatlarini o‘zida ko‘taryotganini, «gibrid harakatlar uchun asosiy nishon» ekanini va YIY kiberhujumlar, dezinformatsiya va boshqa dushmanlik harakatlariga qarshi hamkorlikni faollashtirishga niyatli ekanini ogohlantirgan edi. Strategiya dengiz koridorining xavfsizligiga va dengiz qurilmalari hamda suv osti kabelarini o‘z ichiga olgan kritik infratuzilmaning himoyasiga qaratilgan. U shuningdek, yordamni muvofiqlashtirish, qirg‘oq qo‘riqlash xizmatlari o‘rtasidagi hamkorlikni mustahkamlash va ittifoqchilarni tahdidlar haqida ogohlantirish maqsadida tubdagi sensorlar ma’lumotlarini tahlil qilish uchun Qora dengiz mintaqasida Dengiz xavfsizligi markazini yaratishni nazarda tutadi.
