Asosiy ma’lumotlar

  • 2026-yil laureatlari 5–12-oktabr kunlari oltita nominatsiya bo‘yicha e’lon qilindi
  • Tibbiyot: optogenetika va yorug‘likka sezgir ion kanallari sohasidagi kashfiyotlar uchun mukofot
  • Mukofot miqdori 125 yillik yubiley munosabati bilan 12 million kronagacha (~1,2 million dollar) oshirildi

2026-yil Nobel haftasi

2026-yil Nobel mukofoti laureatlari 5–12-oktabr kunlari e’lon qilindi. Kun.uz ma’lumotlariga ko‘ra, oltita nominatsiya bo‘yicha mukofotlarni olimlar, shoir ayol va huquqshunos oldi. Nashr ta’kidlaganidek, tinchlik mukofotini G‘azoda genotsid sodir etilgani haqida xulosa chiqargan BMT komissiyasi rahbari oldi. Mukofotsiz qolgan prezident Tramp Nobel qo‘mitasini keskin tanqid qildi. Mukofot topshirish marosimi 10-dekabr, Alfred Nobel vafot etgan kunda, Stokgolm va Osoda bo‘lib o‘tadi.

Laureatlar qanday tanlanadi

Nobel tanlovi ochiq tanlov emas: ariza topshirish yoki o‘zini ko‘rsatish mumkin emas. Fizika, kimyo va iqtisod bo‘yicha laureatlarni Shvetsiya qirollik fanlar akademiyasi, fiziologiya yoki tibbiyot bo‘yicha — Karolinska institutining 50 professoridan iborat Nobel assambleyasi tanlaydi. Adabiyot mukofotini 18 a’zodan iborat Shvetsiya akademiyasi beradi, tinchlik mukofotini esa norveg parlamenti tayinlaydigan besh yillik Nobel qo‘mitasi topshiradi. Ilmiy va adabiyot nominatsiyalarida akademiyalar a’zolari, avvalgi laureatlar va professorlar nomzod ko‘rsatishi mumkin, adabiyotda shuningdek yozuvchilar uyushmalari rahbarlari ham; tinchlik mukofoti uchun doira kengroq — parlamentarilar, davlat rahbarlari hamda tarix, huquq va falsafa professorlari kirgan o‘n minglab odamlar. Nomzodlar ismlari 50 yil sir saqlanadi. Bitta mukofot ko‘pi bilan uch kishi o‘rtasida bo‘linadi; laureat diplom, o‘rtacha 175 grammdagi oltin medal va pul mukofotini oladi.

Mukofot miqdori va tibbiyot

Mukofotning 125 yillik yubileyi munosabati bilan Nobel fondi har bir mukofot miqdorini 11 milliondan 12 million Shvetsiya kronasiga — taxminan 1,2 million AQSh dollariga oshirdi. Fiziologiya yoki tibbiyot bo‘yicha mukofotni 5-oktabrda Karolinska institutining Nobel assambleyasi e’lon qildi: u «yorug‘lik bilan ochiladigan ion kanallari bo‘yicha kashfiyotlar va optogenetika sohasidagi yutuqlar uchun» berildi. Jami 2026-yilda oltita nominatsiya bo‘yicha mukofotni o‘n kishi oldi.