Asosiy ma’lumotlar

  • Ukraina mudofaa vaziri Yevgeniy Xmara Starshield yana normal ishlayotganini, biroq sinovlar davom etayotganini va cheklovlar sababi haqida izoh berilmaganini ma’lum qilgan.
  • Taxminan 10 kun davomida Ukraina dronlari soatiga taxminan 100 mil tezlikda aloqani yo‘qotgan, natijada ayrim apparatlar boshqaruvdan chiqib ketgan.
  • WSJ ma’lumotlariga ko‘ra, Donald Tramp chorshanba kuni Ilon Maskka qo‘ng‘iroq qilib, xizmatni tiklashni so‘ragan; Mask ilgari Ukraina «Starlinkdan foydalanish shartlarini buzganini» aytgan edi.

Cheklovlar olib tashlandi, ammo hech qanday izohsiz

SpaceX, ko‘rinib, Ukraina armiyasining Starshielddan foydalanishiga qo‘yilgan cheklovlarni olib tashlagan — bu Starlink sun’iy yo‘ldosh internetining harbiy versiyasi. The Wall Street Journal xabar berishicha, Ukraina mudofaa vaziri Yevgeniy Xmara jurnalistlarga Starshield yana normal ishlayotganini aytgan, biroq harbiylar sinovlarni davom ettirayotganini va cheklovlar nima uchun qo‘yilgani haqida izoh olmaganini bildirgan. Buni TechCrunch WSJ maqolasiga tayanib yozgan.

O‘n kun davom etgan dron muammolari

Cheklovlar taxminan 10 kun davomida namoyon bo‘lgan: Ukraina dronlari soatiga taxminan 100 mil tezlikda uchayotganda internet aloqasi uzilib qolgan. Natijada harbiylar bir qancha apparatlar ustidan boshqaruvni yo‘qotgan, boshqalari esa sekinroq uchishga majbur bo‘lgani uchun zaifroq holatga tushgan.

Tramp qo‘ng‘irog‘i va ommaviy nizo

WSJ xabarlariga ko‘ra, prezident Donald Tramp chorshanba kuni SpaceX raisi Ilon Maskka qo‘ng‘iroq qilib, xizmatni qayta yoqishni so‘ragan Starshield haqida. Tramp ham, Mask ham Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiyni tanqid qilgan; Mask yaqinda «Zelensky has gone too far» («Zelenskiy haddan tashqari oshirib yubordi») degan post e’lon qilgan.

Tarixiy kontekst: ayblovlar va Maskning bayonotlari

WSJ ilgari Mask Ukrainaning Starlinkka kirishini cheklashni buyurganini xabar qilgan edi, biroq ayrim manbalarning so‘zlariga ko‘ra, u avval bu masalani Tramp ma’muriyati bilan muhokama qilgan. Maskning o‘zi X platformasidagi postida Ukraina «Starlinkdan foydalanish shartlarini buzganini va uni odamlarni o‘ldirish maqsadida hujumkor dron zarbalari uchun qo‘llaganini»aytgan. U shunday deb yozgan edi: «Agar Starlink o‘chirilsa, Ukraina front chizig‘i darhol qulab tushardi. Bu TAHDID emas, bu shunchaki faktning bayoni». Tahririyat izohi: cheklovlarning olib tashlanish sabablari va SpaceXning rasmiy izohlari maqola chop etilgan paytda oshkor qilinmagan, ma’muriyat bilan oldindan muhokama qilingani haqidagi versiya esa hech bir tomon tomonidan ommaviy ravishda tasdiqlanmagan.

Bu nima uchun muhim

Ukraina armiyasining dronlarni boshqarish uchun Starlinkka bog‘liqligi xizmatga kirishni frontdagi jangovar qobiliyatning amaliy elementiga aylantiradi, buni Maskning o‘zi o‘chirish oqibatlari haqidagi bayonoti ham tasdiqlaydi. Xizmatning qayta tiklanishi Ukraina zarba va razvedka dronlarining samaradorligiga bevosita ta’sir qiladi, rasmiy izohlar yo‘qligi esa bunday cheklovlar takrorlanish xavfini saqlab qoladi. Asosiy ochilmagan savol — xizmat qanday shartlar bilan va kimning tashabbusi bilan cheklangan, so‘ngra qayta yoqilgani.