Netanyaxu G‘azo sektorining kelajagi bo‘yicha chora-tadbirlarni 27-oktabrdagi saylovlargacha qoldirdi

Kechiktirilgan chora-tadbirlar

Isroil bosh vaziri Benyamin Netanyaxu G‘azo sektori xavfsizligi va ma’muriy tuzilishiga oid masalalarni 27-oktabrga rejalashtirilgan saylovlargacha qoldirishni buyurdi, deb xabar qilmoqda isroillik ommaviy axborot vositalari yakshanba kuni. Buni Isroil davlat teleradiokompaniyasi KAN hamda Israel Hayom gazetasi yozdi. KAN ma’lumotlariga ko‘ra, Netanyaxu G‘azodan taxminan 7000 falastinlikni politsiya tayyorgarligi uchun Misrga chiqarib yuborishni kechiktirishni buyurgan, garchi bu chora Isroilning Shabak (Shin Bet) maxsus xizmati tomonidan tasdiqlangan bo‘lsa. Nashr ta’kidlashicha, bu qaror «Isroil siyosiy rahbariyati saylovlargacha qoldirgan G‘azo sektorining kelajagi bo‘yicha qadamlar qatoriga» kiradi.

Aynan nima muzlatilgan

Politsiya tayyorgarligidan tashqari, kechiktirilgan chora-tadbirlar qatoriga Rafahda yangi shahar qurilishiga tayyorgarlik, Gazada xalqaro barqarorlashtirish kuchini joylashtirish va Gazani boshqarish bo‘yicha Milliy qo‘mitaning kelishi ham kiradi. Israel Hayom xabar berishicha, Shabak chiqish uchun ruxsat bergan edi — Misrda politsiya xodimi bo‘lib tayyorlanish uchun ko‘rib chiqilayotgan 5000 dan 7000 gacha falastinlikka. Gazeta ma’lumotlariga ko‘ra, maxsus xizmatning roli faqat AQSh prezidenti Donald Trampning Tinchlik kengashi taqdim etgan ismlarni tekshirishdan iborat bo‘lgan va nomzodlarning chiqishiga ruxsat berish yoki bermaslik vakolatiga ega emas edi. Gazeta manbalari ta’kidlashicha, G‘azoni tiklash bo‘yicha chora-tadbirlarni kechiktirish ko‘rsatmalari so‘nggi haftalar davomida Isroil siyosiy rahbarlari tomonidan bosqichma-bosqich berilgan, jarayonni to‘xtatish haqidagi yagona to‘g‘ridan-to‘g‘ri buyruq emas, va unda ushbu chora-tadbirlarni saylovlardan keyin amalga oshirish haqidagi umumiy ko‘rsatmalar mavjud edi. Manbalarning fikricha, kechikishlar G‘azoni tiklash va falastinlik politsiyachilarni Misrda tayyorlash «hozirgi paytda Netanyaxuning siyosiy manfaatlariga javob bermaydi» degan xavotirlarni aks ettirishi mumkin.

Tramp rejasining konteksti va Netanyaxuning pozitsiyasi

Avgust oyida Netanyaxu Gazada xalqaro barqarorlashtirish kuchini joylashtirishni ma’qullaganini rad etgan edi, garchi bu Isroilning ushbu hududdagi urushini yakunlash bo‘yicha Tramp rejasining bir qismi bo‘lsa. Tinchlik kengashi ma’lumotlariga ko‘ra, kuch bir necha davlat harbiy xizmatchilaridan amerikalik general qo‘mondonligi ostida tashkil topishi kerak. Iyul oyida Tinchlik kengashi o‘t ochishni to‘xtatish kelishuvining keyingi bosqichlari yo‘l xaritasini e’lon qildi: Gazani xalqaro nazorat ostidagi milliy qo‘mita ixtiyoriga o‘tkazish, xalqaro kuchni joylashtirish, XAMAS qurollarini qo‘mita mas’uliyatiga o‘tkazish va tiklash ishlari bilan birga Isroilning bosqichma-bosqich chekinishi. XAMAS rejaning qabul qilinganini e’lon qildi va Isroilni uni bajarishga majburlashni talab qildi. Biroq Netanyaxu avgust oyida ushbu kelishuvlarni rad etayotganini bildirib, Isroilning har qanday chekinishidan oldin XAMAS qurolsizlantirilishini talab qilgan.

Qurbonlar soni

2025-yil 10-oktabrda kuchga kirgan o‘t ochishni to‘xtatishga qaramay, Isroil armiyasi 1551 falastinlikni halok qildi va 5573 nafarni yaraladi, G‘azo sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra. Shu ma’lumotlarga ko‘ra, 2023-yil oktabrdan beri G‘azodagi urush 74 000 dan ortiq falastinlik hayotini olib ketgan, 175 000 dan ortiq kishi yaralangan va hudud fuqarolik infratuzilmasining taxminan 90 foizi vayron bo‘lgan.

Ahamiyati

Kechiktirish Tramp rejasining bir vaqtda bir nechta elementiga — falastinlik politsiyachilarni shakllantirishdan tortib hududni boshqarishgacha — tegishli; uning amaliy oqibati shundaki, Tinchlik kengashining yo‘l xaritasini amalga oshirish amalda kamida 27-oktabrdagi Isroil saylovlarigacha to‘xtatib turiladi. Shabak tekshiruvidan o‘tgan falastinliklar uchun bu, xavfsizlik tekshiruvidan o‘tganiga qaramay, Misrga tayyorgarlikka chiqish siyosiy qaror bilan bloklangan holatda qolayotganini anglatadi. Shuni ham hisobga olish kerakki, kechikishlarning sabablari haqidagi asosiy bayonotlar Israel Hayomning ismi ochib berilmagan manbalariga tayanadi, va o‘zi Netanyaxu, mavjud ma’lumotlarga ko‘ra, yangi kechikishlar bo‘yicha ommaviy izoh bermagan.