Asosiy ma’lumotlar

  • Qonun 29-sentabrda Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilingan va 2-oktabrda Senat tomonidan ma’qullangan, 14-oktabrda imzolangan
  • KSning axborot tizimi joriy etiladi: onlayn murojaatlar, videoyig‘ilishlar, translyatsiyalar — 2028-yil 1-yanvardan
  • Muddatlar belgilandi: dastlabki ko‘rib chiqishga 15 kun, ishni tayyorlashga 20 kun, konstitutsiyaga xilos bo‘lgan hujjatlarni Konstitutsiyaga muvofiqlashtirishga 3 oy

Qonunning yangi tahriri imzolandi

O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev 14-oktabr «O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi to‘g‘risida»gi konstitutsiyaviy qonunning yangi tahririni imzoladi. Hujjat Lex.uz portalida e’lon qilindi. U 29-sentabrda Oliy Majlis Qonunchilik palatasi tomonidan yakuniy o‘qishda qabul qilingan va 2-oktabrda Senat tomonidan ma’qullangan. Yangi tahrir 2021-yilgi qonunni almashtiradi. Spot.uz qayd etishicha, Konstitutsiyaviy sud to‘g‘risidagi qonunchilik so‘nggi o‘n yillikda uchinchi, mustaqillik olinganidan buyon esa beshinchi marta yangilanmoqda.

Sud ish yuritishining raqamlashtirilishi

Qonun Konstitutsiyaviy sudning axborot tizimini yaratishni nazarda tutadi. U murojaatlarni onlayn topshirish, yig‘ilishlarda videoaloqa orqali va mobil ilova yordamida qatnashish, shuningdek, yig‘ilishlarni internet orqali translyatsiya qilish imkonini beradi. Ish yuritish yozma yoki elektron shaklda olib borilishi mumkin, bunda ikkala hujjat turi teng yuridik kuchga ega bo‘ladi. Elektron shaklda sud jarayon qatnashchilaridan zarur ma’lumotlarni raqamli shaklda so‘rash huquqiga ega bo‘ladi. Elektron sud ish yuritishi va videokonferensaloqa orqali yig‘ilishlarda qatnashish to‘g‘risidagi normalar 2028-yil 1-yanvardan kuchga kiradi; qonunning qolgan qismi rasmiy e’lon qilingan paytdan amal qiladi.

Murojaatlar bilan ishlash va muddatlar

KS o‘z vakolatiga tegishli bo‘lmagan murojaatlarni tegishli organlarga yo‘naltirishi yoki ularni qabul qilishdan bosh tortishi mumkin. Agar murojaat tegishli huquqqa ega bo‘lmagan shaxs tomonidan topshirilgan bo‘lsa — masalan, huquqlarni himoya qilishning boshqa usullari tugatilmagan hollarda — sud uni vakolatli organga uzatishi mumkin. Kelib tushayotgan arizalarni dastlabki ko‘rib chiqishga 15 kundan ko‘p vaqt berilmaydi. Ishlarni ko‘rib chiqishga tayyorlash, jumladan, yig‘ilish qatnashchilarini aniqlash, ma’lumotlarni talab qilish bo‘yicha takliflar, ekspertlar va mutaxassislarni jalb etish, murojaat qabul qilingandan keyin 20 kun davom etishi kerak. Tayyorgarlikdan so‘ng sud apparati 10 kun ichida yig‘ilish tayinlash to‘g‘risidagi qarorni chiqaradi va uni qatnashchilarga o‘tkazilishidan kamida 5 kun oldin yuboradi; yig‘ilishning sanasi, vaqti va joyi sudning saytida e’lon qilinadi.

Qarorlarni ijro etish va hisobotdorlik

Normativ-huquqiy hujjatlarni konstitutsiyaga xilos deb topish to‘g‘risidagi KS qarorlarini ijro etish tartibi aniqlashtirildi: bunday hujjatni qabul qilgan davlat organi uni uch oy ichida Konstitutsiyaga muvofiqlashtirishi kerak. Agar Oliy sud boshqa sud tomonidan joriy ishda qo‘llanilayotgan hujjatning Konstitutsiyaga muvofiqligi to‘g‘risida KSga tushuntirish so‘rab murojaat qilsa, ushbu ish bo‘yicha ish yuritish to‘xtatib turiladi; bunday ishlarni hal qilishga murojaat qilingan kundan boshlab bir oy vaqt beriladi. KS qarorlari tomonlarga qabul qilingandan keyin 5 kun ichida yuborilishi kerak — pochta orqali, elektron manzilga yoki shaxsan imzo cheb. Bundan tashqari, sud har yili sud amaliyoti umumlashtirilgan ma’lumotlari asosida konstitutsiyaviy qonuniylik holati to‘g‘risida hisobot tuzib, uni prezidentga va Oliy Majlisning ikkala palatasiga yuboradi. Yana bir yangilik — KS sudyasi lavozimlariga nomzodlar zaxirasi bo‘lib, u Oliy sudyalar kengashi bilan birgalikda shakllantiriladi; uning yuritilish tartibini sud nizomi tasdiqlaydi.