Asosiy ma’lumotlar

  • AZR reyestrida Rossiya fuqarolari soni 308 015 (2023) dan 284 225 (2025 oxiri) gacha kamaydi — bu ommaviy chiqib ketish emas, balki Germaniya fuqaroligini olish hisobiga.
  • 2024-yildagi islohotdan so‘ng naturalizatsiya muddati sakkiz yildan besh yilgacha qisqartirildi, ikki fuqarolikga ruxsat berildi; 2025-yilda yangi hukumat uch yillik muddatni bekor qildi.
  • Eng ko‘p pasport Bavariyada (7385), Shimoliy Reyn-Vestfaliyada (6136) va Berlinda (4849) rasmiylashtirildi; yangi fuqarolar orasida ayollar erkaklarga qaraganda taxminan ikki baravar ko‘p.

Reyestrdagi rossiyaliklar soni kamaymoqda, lekin bu ketish hisobiga emas

2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga qarshi to‘liq miqyosdagi urushi boshlanganidan keyin yuz minglab rossiyalik mamlakatni tark etdi; ba’zi baholarga ko‘ra, kamida yarim million kishi ketgan. Emigratsiyaning asosiy yo‘nalishlaridan biri Germaniya bo‘ldi, u yerda urushdan oldin ham Yevropa Ittifoqidagi eng yirik Rossiya jamoasi yashagan. Germaniya Federal statistika idorasi (Destatis) ma’lumotlariga ko‘ra, 2021-yil oxirida Markaziy chet elliklar reyestrida (AZR) 268 620 Rossiya fuqarosi ro‘yxatga olingan edi, 2022-yilda — 290 615, 2023-yilda — 308 015. 2024-yildan boshlab son kamaya boshladi va 2025-yil oxiriga kelib 284 225 kishini tashkil etdi. Biroq, nashr ta’kidlaganidek, bu ommaviy chiqib ketishni anglatmaydi: har yili mamlakatni bir necha ming kishi tark etadi, ayni paytda yangi migrantlar kelishda davom etmoqda. Statistikadagi o‘zgarishning asosiy sababi — Rossiya fuqaroligini... aniqrog‘i, Germaniya fuqaroligini olish: Germaniya pasporti rasmiylashtirilgach, odam reyestrdan chiqariladi, hatto Rossiya fuqaroligini saqlab qolsa ham.

Rossiyaliklar Germaniyada qanday asosda yashaydi

Oxirgi to‘rt yil ichida yashash asoslarining tuzilmasi ham o‘zgardi. Eng ko‘p sonli guruh hali ham doimiy yashash ruxsatnomasi egalari, garchi ularning soni 2021-yil oxiridagi 141 320 dan 2025-yil oxirida 131 505 ga kamaygan bo‘lsa ham. Gumanitar, siyosiy va xalqaro-huquqiy sabablarga ko‘ra vaqtinchalik yashash ruxsatnomasiga ega rossiyaliklar soni 14 040 dan 23 770 kishiga o‘sdi; asosiy o‘sish 2022–2023-yillarga to‘g‘ri keldi, 2024-yilda u sekinlashdi, 2025-yilda esa deyarli to‘xtadi. Ish uchun Germaniyada bo‘lganlar soni 2021-yildagi 9420 kishidan 2025-yilga kelib 15 735 ga yetdi: agar 2021-yilda ish ruxsatnomasi bilan bo‘lgan erkaklar va ayollar taxminan teng bo‘lsa, 2025-yil oxiriga kelib erkaklar soni deyarli chorak ko‘p bo‘ldi. Oila birlashtirish eng keng tarqalgan asoslardan biri bo‘lib qolmoqda: 2025-yil 31-dekabr holatiga ko‘ra bunday yashash ruxsatnomasiga 39 955 rossiyalik ega edi, ularning soni to‘rt yil ichida deyarli o‘zgarmadi, guruhning taxminan uchdan ikki qismi ayollardir.

Fuqarolik islohoti va naturalizatsiyaning o‘sishi

Germaniya pasporti oluvchi rossiyaliklar sonining keskin o‘sishi 2024-yildagi qonunchilik islohoti bilan bog‘liq. Naturalizatsiya uchun zarur bo‘lgan yashash muddati sakkiz yildan besh yilgacha qisqartirildi, chet elliklarga oldingi pasportni saqlab qolishga ruxsat berildi — ilgari ikki fuqarolik alohida hollarda, jumladan kech ko‘chib kelganlar va ularning oilalari uchun ruxsat etilgan edi. Ba’zi toifadagi chet elliklarga uch yillik yashashdan keyin ham fuqarolik olishga ruxsat berilgan edi, biroq 2025-yilda hukumat almashgandan so‘ng bu imkoniyat bekor qilindi; migratsiyaning so‘nggi to‘lqinidagi rossiyaliklarning bir qismi undan foydalanishga ulgurgan edi. Destatis ma’lumotlariga ko‘ra, 2024-yilgacha Germaniya fuqaroligini har yili taxminan ikki ming rossiyalik olgan bo‘lsa, 2024-yilda — 12 980, 2025-yilda — 19 736 nafar oldi.

Mintaqalar va shaharlar

2024–2025-yillarda eng ko‘p Germaniya pasportini Bavariyadagi rossiyaliklar oldi — 7385 kishi, ikkinchi o‘rinda Shimoliy Reyn-Vestfaliya (6136), uchinchi o‘rinda Berlin (4849). Eng kam holat Saarda qayd etilgan — 95. Fuqarolik oluvchilar orasida ayollar erkaklarga qaraganda barqaror ravishda taxminan ikki baravar ko‘p. Yashash joyiga kelsak, Germaniya fuqaroligi yo‘q rossiyaliklarning deyarli uch choragi (73,7%) g‘arb yerlarida, 13,9% — sharqiy yerlarda (sobiq GDR), 12,4% — Berlinda yashaydi. 2025-yil 31-dekabr holatiga ko‘ra bunday rossiyaliklar eng ko‘p Shimoliy Reyn-Vestfaliyada (54 065), Bavariyada (43 305) va Berlinda (35 165), eng kam esa Saarda (2410) bo‘lgan. Katta farq bilan shaharlar orasida yetakchi Berlin, undan keyin Myunxen (12 785) va Gamburg (10 620) keladi.