Asosiy ma’lumotlar

  • Soliq 100 ml da 5 g dan shakar saqlagan ichimliklarga taalluqli: 5–8 g da litr uchun 0,26 yevro va 8 g va undan yuqorida litr uchun 0,32 yevro
  • Byudjet daromadlari kutilmoqda: 2027-yilda 690 mln yevro va 2028-yilda 925 mln yevro
  • Yillik 70 ming litrgacha ishlab chiqaradigan kichik ishlab chiqaruvchilar ozod qilinadi; imtiyozni 1 mln litrgacha kengaytirish Yevropa Komissiyasining ma’qullanishini talab qiladi

Qonun loyihasining mohiyati

Germaniya Vazirlar Mahkamasi shirin ichimliklarga soliq joriy etish to‘g‘risidagi qonun loyihasini ma’qulladi. Agar Bundestag uni qabul qilsa, soliq 2027-yil 1-iyulda kuchga kiradi. Koalitsiya federal byudjetni to‘ldirish va ishlab chiqaruvchilarni shakar miqdorini kamaytirishga rag‘batlantirishni nazarda tutmoqda. Hukumat ma’lumotlariga ko‘ra, ushbu chora semirish, diabet va tishlarning buzilishiga sabab bo‘luvchi shirin ichimliklar iste’moli tufayli har yili 2 mlrd yevrodan ortiq xarajat ko‘ruvchi sog‘liqni saqlash tizimidagi yukni kamaytirishga qaratilgan. Hukumat soliq «sog‘liqni saqlash, fan, bolalarni himoya qilish va iste’molchilar huquqlari sohalaridagi assotsiatsiyalar uzoq vaqtdan beri talab qilib kelayotgan narsani» amalga oshirishini ma’lum qildi.

Stavkalar va qamrov

Soliqqa 100 ml da 5 g va undan ko‘proq shakar saqlagan ichimliklar tortiladi: 5–8 g da stavka litr uchun 0,26 yevro, 8 g va undan yuqorida esa litr uchun 0,32 yevro bo‘ladi. Soliqqa Coca-Cola kabi gazlangan ichimliklar, sovuq choylar, energitiklar, meva nektarlari va qo‘shimcha shakar qo‘shilgan sharbat konsentratlari kiradi. Alkogolli ichimliklar va ularsiz versiyalari, sutli, sulili va guruchli ichimliklar, tabiiy meva va sabzavot sharbatlari, shuningdek, shakr o‘rniga shirinlashtirgichlar saqlagan ichimliklar istisno qilingan.

Kim to‘laydi va imtiyozlar

Soliqni ishlab chiqaruvchilar yoki ulgurji sotuvchilar to‘lasa-da, hukumat xaridorlar uchun narxlarning bir necha o‘n sentga o‘sishini kutmoqda. Yillik ishlab chiqarishi 70 000 litrgacha bo‘lgan kichik mustaqil ishlab chiqaruvchilar soliqdan ozod qilinadi. Yiliga 1 mln litrgacha ishlab chiqaradigan kompaniyalar uchun qo‘shimcha imtiyoz davlat yordami qoidalariga ko‘ra Yevropa Komissiyasining ma’qullanishini talab qiladi.

Byudjetga ta’siri

Soliq federal byudjetga 2027-yilda 690 mln yevro va 2028-yilda 925 mln yevro keltirishi kutilmoqda. Hukumat baholashicha, tushumlar markaziy sog‘liqni saqlash jamg‘armasiga subsidiyalarning rejalashtirilgan qisqartirilishini yumshatishga yordam beradi va, ehtimol, tibbiy sug‘urta badallarini oshirish tarafdagi bosimni kamaytiradi.

Tanqid

Soliq koalitsiya kelishuvga erishishidan oldin ham, keyin ham tanqid qilindi. Tagesschau (ARD) xabariga ko‘ra, Gessen yerining bosh vaziri Boris Reyn (XDS) soliq ichimliklarni qimmatlashtirishini va tarmoqdagi ish o‘rinlariga xavf solishi mumkinligini aytdi. Tax Foundation tahlil markazi 2025-yilgi hisobotida bunday choralarning foydasiga shubha bildirdi: «shirin ichimliklarga soliq haqiqatan ham ularning narxini oshirsa-da, shirin ichimliklar qiymati oshishi natijasida salomatlik ko‘rsatkichlarining sezilarli yaxshilanishi haqida dalillar mavjud emas».

Xalqaro kontekst

Germaniya bunday soliqlar allaqachon amal qiluvchi, jumladan Fransiya, Portugaliya va Vengriya kabi YI davlatlari qatoriga qo‘shiladi; Vengriyada 2011-yildan beri jamoat salomatligi manfaatlariga xizmat qiluvchi kengroq soliq ishlaydi.