Asosiy ma’lumotlar

  • Uch vazifa: Yer—Mars aloqasi, yuk va namunalarni tashish, Marsda odamning tirik qolishi
  • Radiointerferometriya «Tyanven-1» missiyasida sinovdan o‘tgan; «Tyanven-3» 2028-yil atrofida uchirilishi rejalashtirilgan, grunt namunalari 2031-yilga qadar yetkazilishi kutilmoqda
  • Chjan Marsni Yer—Oy tizimidan tashqarida erishib bo‘ladigan maqsad deb hisoblaydi

Marsni o‘zlashtirishning uch muhim vazifasi

Xitoy fanlar akademiyasining Shanxay astronomiya observatoriyasi xodimi Chjan Global Times uchun yozgan «Nega biz Marsga boramiz?» maqolasida Qizil sayyorada odamlarning doimiy yashashi uchun hal qilinishi zarur bo‘lgan uch asosiy vazifani nomladi. Buni Naked Science nashrga havola qilib xabar qildi.

Aloqa va navigatsiya

Birinchi vazifa — Yer va Mars o‘rtasida axborot almashinuvini ta’minlash, bu apparatlar bilan aloqa qilish va ularning traektoriyalarini aniq aniqlash uchun muhim. Chjanning so‘zlariga ko‘ra, Shanxay astronomiya observatoriyasi rahbarligida ishlab chiqilgan radiointerferometrik tizim Marsga uchayotgan apparatlarning traektoriyalarini yuqori aniqlikda hisoblash va ularni orbitaga chiqarish imkonini beradi. Texnologiya «Tyanven-1» missiyasida sinovdan o‘tgan.

Yuk va namunalarni yetkazish

Ikkinchi vazifa — sayyoralar o‘rtasida yuk va namunalarni tashishni yo‘lga qo‘yish. Chjan insoniyat Marsga apparatlar yuborishni o‘rganganini, ammo marsiyalik materiallarni Yerga qaytarishning amaliyotda sinovdan o‘tgan texnologiyasi hozircha yo‘qligini qayd etdi. Xitoy bu yo‘nalishda «Tyanven-3» missiyasini amalga oshirishni rejalashtirmoqda: uning uchirilishi taxminan 2028-yilga, marsiyalik grunt namunalarining Yerga yetkazilishi esa 2031-yil atrofiga rejalashtirilgan.

Marsda odamning tirik qolishi

Uchinchi vazifa — Marsda odamlarning yashashini ta’minlash. Olim ma’lumotlariga ko‘ra, sayyorada juda past harorat, yuqori radiatsiya darajasi, kuchsiz tortishish kuchi va past atmosfera bosimi mavjud, suv va kisloroddan foydalanish imkoniyatlari cheklangan. Chjan Marsning mahalliy resurslaridan odamlar yashashi va ilmiy tadqiqotlar o‘tkazish uchun qanday foydalanish kerakligini aniqlash zarurligini ta’kidladi.

Aynan nega Mars

Qiyinchiliklarga qaramay, Chjan Marsni Yer—Oy tizimidan tashqarida insoniyat uchun erishib bo‘ladigan maqsad deb hisoblaydi. Uning tushuntirishicha, Merkuriy Quyoshga juda yaqin, Veneradagi sharoitlar o‘zlashtirish uchun juda noqulay, boshqa osmon jismlari esa ancha uzoqda joylashgan. Marsda siyrilgan atmosfera va suv muzi bor, sutkalarning davomiyligi va fasllar almashinuvi yernikiga o‘xshaydi. Tadqiqotchining fikricha, bu xususiyatlar Marsni sayyoralararo sivilizatsiya yo‘lidagi muhim oraliq bosqichga aylantirishi mumkin.