Isroilda saylovlar: uchastkalar yopilgandan keyin nima bo‘ladi

Ovoz berish va dastlabki prognozlar

Seshanba kuni mahalliy vaqt bilan soat 22:00 da (GMT soat 20:00) Isroilda umumiy saylovlar uchun saylov uchastkalari yopiladi, shundan so‘ng ovozlar sanaladi va koalitsiya tuzish jarayoni boshlanadi — aynan shu jarayon Binyamin Netanyahuning bosh vazir lavozimini saqlab qolish-qolmasligini hal qiladi. Anadolu agentligi ma’lumoticha,Knessetning 120 deputatini saylashda taxminan 7,3 mln saylovchi qatnashadi — bu 2023-yil 7-oktyabrdagi hujumlardan keyingi birinchi umumiy saylov va 1988-yildan buyon reja bo‘yicha, ya’ni o‘z vaqtida o‘tkazilgan birinchi saylov.

So‘rovlar hech bir blokka ko‘pchilik bermayapti

Saylovoldi yakuniy so‘rovlar sobiq shtab boshlig‘i Gadi Eyzenkot boshchiligidagi Yashar partiyasini Netanyahuning «Likud»idan oldinda ko‘rsatgan: 22–23 mandatga qarshi 19–21 mandat. Biroq na Netanyahuning diniy-o‘ng bloki (taxminan 50 o‘rin), na muxolifat (52–56 o‘rin) zarur bo‘lgan 61 mandatga yetib bormoqda; prognozlarga ko‘ra, falastin partiyalari jami 14–16 o‘rin oladi. Uchastkalar yopilgandan ko‘p o‘tmay Kan 11, Channel 12 va Channel 13 telekanallari alohida ekzitpollar e’lon qiladi, biroq bu faqat taxminiy hisoblar: bir necha partiya 3,25 foizlik saylov chegarasi atrofida turibdi va bu chegarani zo‘rg‘a o‘ta olmagan partiya bir necha o‘rinning bloklar o‘rtasida qayta taqsimlanishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Sanash va «qo‘shma konvertlar»

Oddiy uchastkalardan tushgan ovozlar saylov kuni kechasi sanaladi; birinchi rasmiy raqamlar chorshanba ertalabiga kutilgan. Biroq yakuniy natijani taxminan 650 ming «qo‘shma konvert» — harbiylar, diplomatlar, kasalxona bemorlari va xodimlari, mahbuslar hamda saylov komissiyalari a’zolarining byulletenlari o‘zgartiradi. Ularni tekshirish va sanash 24–36 soat vaqt oladi, ularning hajmi taxminan 14 parlament mandatiga ta’sir qilishga yetadi: partiyalarni saylov chegarasidan o‘tkazib yuborish yoki chegaradan orqaga surish, koalitsiya hisob-kitobini o‘zgartirish mumkin. Yakuniy sanash juma kuniga qadar, rasmiy natijalar esa 4-noyabrga kutilmoqda.

Kim bosh vazir bo‘ladi — buni muzokaralar hal qiladi

G‘olib partiya hukumatni avtomatik ravishda tuzmaydi: prezident Yitzhak Herzog fraksiyalar bilan maslahatlashib, kabinet tuzish vazifasini o‘z bahosiga ko‘ra koalitsiya yig‘ish imkoniyati yuqori bo‘lgan deputatga topshiradi, hatto u eng yirik partiya rahbari bo‘lmasa ham. Nomzod 28 kun muddat oladi, uni 14 kunga uzaytirish mumkin; muvaffaqiyatsizlik bo‘lsa, huquq boshqa nomzodga o‘tadi, so‘ngra 61 deputat taklif qilishi mumkin bo‘lgan uchinchi nomzodga. Agar barcha urinishlar barbod bo‘lsa, Knesset tarqatib yuboriladi va yangi saylovlar tayinlanadi; bu vaqt davomida Netanyahuning amaldagi hukumati «vaqtinchalik» (caretaker) rejimida ishlaydi. So‘nggi yigirma yil ichida yangi hukumat saylovlardan keyin 50 kundan tezroq qasamyod qilmagan.

Mumkin bo‘lgan stsenariylar

Ikkala blok uchun ham ko‘pchilikka yo‘l murakkab. Bloki ko‘pchilikdan 11 mandat orqada qolayotgan Netanyahu prognozlardan yuqori natija, o‘ng muxolifat bilan kelishuv, deputatlarning o‘zaro o‘tishi yoki milliy birlik hukumatiga umid qilishi mumkin — biroq muxolifat rahbarlarining aksariyati uning rahbarligi ostida koalitsiyaga kirmaslikka va’da bergan. Eyzenkotga yetishmayotgan ovozlarni falastin partiyalarining (Birlashgan ro‘yxat yoki Raam) qo‘llab-quvvatlashi berishi mumkin edi, biroq Avigdor Liberman falastin fraksiyalariga bog‘liq hukumatda qatnashishni istisno qilgan, Eyzenkotning o‘zi esa bunday majburiyat olmagan. Agar hech bir blok ko‘pchilik yig‘ilmasa, bosh vazirlik navbati bilan almashinadigan birlik hukumati yoki qayta saylovlar mumkin — 2019–2022-yillardagi koalitsiya chigalligidan keyingi besh saylov kabi.