Asosiy ma’lumotlar
- Hukumat sinflardagi o‘quvchilar sonini cheklash, maktablarni ta’mirlash uchun 4 mlrd yevro kredit ajratish va 2028-yilga qadar universitetlarga qabul tizimini o‘zgartirishga va’da berdi
- O‘quvchilar vakili Lui Letublon aniq o‘zgarishlar bo‘lmasa, yangi mobilizatsiya bo‘lishini ma’lum qildi
- 17-oktabrdagi tartibsizliklarda 1435 kishi hibsga olindi; so‘rov Le Pen 32–33,5 foiz ovoz olganini, Melanshon esa 17 foiz olganini ko‘rsatdi
Yengilliklar yetarli deb topilmadi
Fransuz talabalari va o‘quvchilari rahbarlari prezident Emmanuel Makron hukumatining yengilliklar paketiga qaramay, noroziliklarni davom ettirishlarini bildirdi, deb xabar beradi The National. Ta’lim sohasidagi norozilikdan boshlangan harakat kasaba uyushmalari va «sariq yeleklar» faollarini ham qamrab oldi hamda ozchilik hukumati uchun sinov bo‘ldi.
Hukumat nima taklif qildi
Chora-tadbirlar paketi ba’zi maktab sinflaridagi o‘quvchilar sonini cheklash, maktablarni ta’mirlash uchun 4 mlrd yevro (4,5 mlrd dollar) kredit, universitet kampuslariga 1 mlrd yevro investitsiya, talaba stipendiyalarini inflyatsiyaga moslab indeksatsiya qilish, oliy ta’limda qo‘shimcha 15 000 o‘rin ochish hamda 2028-yilga qadar talabalar ijtimoiy adolatsizlik deb hisoblaydigan universitetlarga qabul tizimini almashtirishni o‘z ichiga oladi. Oliy ta’lim vaziri Filipp Batist qabul tizimini «ko‘proq shaffof» qilishga va’da berdi, ta’lim vaziri Eduar Jefre esa ta’lim tizimidagi «bosimni kamaytirish» zarurligini tan oldi. Paketning umumiy qiymati aytilmadi, yuqori qarz olish ehtiyojlari esa kelgusi yil byudjetini qabul qilishni allaqachon murakkablashtirmoqda.
Norozilik qiluvchilarning javobi va tartibsizliklar miqyosi
O‘quvchilar vakili Lui Letublon France 2 telekanaliga bergan intervyusida norozilik rahbarlari Parijda bo‘lib o‘tgan uchrashuvda e’lon qilingan takliflardan qoniqmaganligini aytdi: «Agar o‘quvchilar hayotida aniq o‘zgarishlarni ko‘rmasak, mobilizatsiyaga chaqiramiz». Batist o‘z navbatida shunday dedi: «Men ham ta’lim olish huquqi bor deb hisoblayman», qo‘shimcha qilib, «hamma ishga qaytsin» istaganini bildirdi. To‘qqiz kun oldin, 17-oktabr kuni tartibsizliklar Fransiyaning o‘nlab shaharlarini qamrab oldi va davlat ko‘chalarni nazoratdan chiqarib qo‘ygani haqida xavotir uyg‘otdi. Ichki ishlar vaziri Loran Nyunes shanba kuni 1435 kishi hibsga olinganini hamda yangi hodisa — uyushqoq o‘ng qanotdagi guruhlarning mavjudligini xabar qildi; ular Nitsa va Monpelye tashkiliy tarzda ultra chap faollarga qarshi chiqishdi.
Iqtisodiy va siyosiy oqibatlar
Moody’s agentligi juma kuni mamlakat suveren reytingini pasaytirishdan voz kechganidan so‘ng fransuz davlat obligatsiyalarining massaviy sotilishi to‘xtadi. Shu bo‘lsa-da, biznes zarar haqida shikoyat qilmoqda: CCI France savdo-sanoat palatalari tarmog‘i raisi Alen Di Kreshenzo 17-oktabrdan keyin ko‘plab do‘konlar ehtiyot chorasi sifatida yopiq qolganini, bu esa savdo hajmining keskin pasayishiga olib kelganini aytdi. «Savdogarlarimiz charchagan va ruhiy tushkunlikda; mahalliy savdoni o‘z qo‘limiz bilan o‘ldiryapmiz», — deb The National uning so‘zlarini keltiradi. Hukumatning norozilikni bostirish uchun mablag‘ sarflash imkoniyati kam: davlat qarzi YaIMning 120 foiziga yaqinlashmoqda. Tartibsizliklar fonida prezidentlik poygasining o‘ng qanot favoriti Marin Le Pen tarafdorlari soni oshdi: yakshanba kuni e’lon qilingan so‘rov natijalariga ko‘ra, u 32–33,5 foiz ovoz oladi, eng yaqin raqibi — ultra chap qanot yetakchisi Jan-Lyuk Melanshon esa 17 foiz; so‘rovlarga ko‘ra, may boshiga qoldirilgan ikkinchi turda u uni osonlikcha mag‘lub etardi. Makron avval yaqinlashib kelayotgan dam olish kunlarida, 5-noyabrdagi umummilliy namoyish kunidan oldin yangi g‘alayonlar bo‘lishi mumkinligini tan olgan va Marsel bo‘ylab safar chog‘ida xavfsizlik chora-tadbirlarini saqlab qolishini hamda namoyishlarni shahar markazlaridan chiqarib yuborishga erishishini aytgan edi.
