Asosiy ma’lumotlar
- Artemis III 2027-yilning uchinchi choragiga rejalashtirilgan, unga Oyga qo‘nish kirmaydi — maqsad tizimlar mosligini tekshirish
- SpaceX Starship’ning Oyga uchunsiz qo‘nishini 2027-yil oxirigacha rejalashtirmoqda
- Artemis IV uchun (2028-yil boshi) apparat tanlovi sinovlar natijasiga bog‘liq
2028-yilgacha bo‘lgan sinovlar jadvali
Space.com xabar berishicha, sinovlar jadvalini NASA’ning pilotlanadigan qo‘nish tizimlari (Human Landing System) dasturi rahbari vazifasini bajaruvchi Stiv Kritch taqdim etdi. 2028-yil boshigacha asosiy sinovlar rejalashtirilgan: orbitada yoqilg‘i to‘ldirish, kemalarni tutashuv va Oyga uchunsiz qo‘nish. Ularning natijalari astronavtlarni Oy yuzasiga yetkazadigan apparatni tanlashda hal qiluvchi bo‘ladi.
Artemis III missiyasi
Artemis III missiyasining uchirilishi 2027-yilning uchinchi choragiga rejalashtirilgan. To‘rt astronavt Orion kemasida past Yer orbitasiga chiqadi va SpaceX hamda Blue Origin apparatlarining sinov namunalari bilan tutashuvlarni amalga oshiradi. Bu missiyada Oyga qo‘nish nazarda tutilmagan — uning vazifasi kemalar tizimlarining mosligini tekshirish. Natijalar bo‘yicha NASA 2028-yil boshiga rejalashtirilgan Artemis IV missiyasida qaysi apparatdan foydalanishni aniqlashi kerak.
SpaceX rejalari
SpaceX Artemis III uchun mavjud Starship V3 yuqori bosqichlaridan birini o‘zgartirishni rejalashtirmoqda: unga tutashuv tuguni va burun qismining himoya qoplamasi o‘rnatiladi. NASA hujjatlariga ko‘ra, bu elementlarning mexanik mosligi tekshiruvlari yakunlangan. 2027-yilning birinchi choragida Orion bilan ishlash uchun tizimlarni integratsiya qilish va astronavtlarga kabineta trenajyori topshirish, ikkinchi chorakda esa uchish sinovlari, qo‘nish tayanchlarini va ekipaj kabinasi shlyuzini tekshirish rejalashtirilgan. Shu bilan birga, Artemis III uchun mo‘ljallangan Starship sinov namunasida astronavtlar uchun kabineta bo‘lmaydi — u Orion bilan tutashuvni namoyish qilish uchun mo‘ljallangan.
Orbitada yoqilg‘i to‘ldirish
SpaceX uchun eng murakkab vazifalardan biri — orbitada kemalar o‘rtasida yoqilg‘i uzatish: Oyga parvoz uchun Starship past Yer orbitasida qo‘shimcha yoqilg‘i olishi kerak. Buning uchun o‘n tagacha maxsus tanker-kemalarni uchirish talab etilishi mumkin, ular yoqilg‘ini orbital omborga yetkazadi va u yerdan Oy kemasi zaxiralarini to‘ldiradi. Kompaniya muzlatilgan sovuq yoqilg‘ini kosmosda ishonchli saqlash va uni apparatlar o‘rtasida ko‘chirishni isbotlashi kerak. Artemis III orbital sinovlari uchun bunday yoqilg‘i to‘ldirish talab etilmaydi. Oy uchun mo‘ljallangan uchunsiz Starship’ni SpaceX 2027-yilning uchinchi choragi oxiri yoki to‘rtinchi choragi boshida uchirib, yil oxirigacha Oyga qo‘ndirishni rejalashtirmoqda.
