Asosiy ma’lumotlar
- Yaponiyadagi avtomat-xvatakalar birinchi zarurat tovarlari bilan to‘ldirilmoqda: tuxum, guruch, hojat qog‘ozi, yuvish vositalari
- «Sovrin o‘yinlari» bozori 10 yilda ikki barobar o‘sib, 2024-yilda 417,7 mlrd yenaga (2,7 mlrd dollar) yetdi — o‘yin zallari tushumining qariyb 70%
- Aeon Fantasy oziq-ovqat sovrinli yettita zona ochdi va 2030-yilga qadar 60 tacha zonani rejalashtirmoqda
Supermarket o‘rniga xvatakalar
Kundalik tovarlar narxi o‘sishi bilan yirik shaharlar chekkasidagi yapon o‘yin-zavq markazlari yumshoq o‘yinchoqlar o‘rniga hojat qog‘ozi, tuxum, guruch, yuvish vositalari va boshqa birinchi zarurat tovarlari qo‘yilgan avtomat-xvatakalarni o‘rnatishni boshladi. Buni AFP xabar qildi. «Xarid va o‘yin joylari» kontseptsiyasi zarur mahsulot sotib olishni bo‘sh vaqt o‘tkazish bilan birlashtiradi, shunda oilalar oziq-ovqot va dam olish kunlari orasida tanlamasin. 25 yoshli uy bekasi Minae Kamata agentlikka har biri 100 yen (0,64 dollar) turadigan ikkinchi urinishda hojat qog‘ozi paketini yutib olganini aytdi: «Ozgina omad kelsa, bu chegirmali xarid bilan bir xil».
Uzoq davom etgan inflyatsiyaga reaksiya
Mutaxassislar bu tendensiyani Yaponiyadagi uzoq inflyatsiya davri bilan bog‘laydi, o‘shanda narxlar yillar davomida maoshlardan tezroq o‘sdi. NLI Research Institute iste’mol xulq-atvori mutaxassisi Naoko Kuga oziq-ovqat va kundalik tovarlarga sarflash allaqachon besh yildan beri kamayayotganini, chunki ular tejamkorlik nishoniga aylanayotganini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, chakana sotuvchilar xaridni o‘yin-kulgiga aylantirib, sarflashni rag‘batlantirishga va ayb hissini kamaytirishga harakat qilmoqda. Yaponiyada inflyatsiya so‘nggi oylarda markaziy bankning ikki foizli maqsadi atrofida turibdi — ko‘plab rivojlangan iqtisodiyotlar uchun xunuk ko‘rsatkich, ammo o‘n yillab stagnatsiya yoki narx pasayishiga o‘rganib qolgan mamlakat uchun shok.
O‘sib borayotgan sovrin o‘yinlari bozori
Yaponiya o‘yin-kulgi sanoati assotsiatsiyasi ma’lumotlariga ko‘ra, «sovrin o‘yinlari» bozori o‘n yilda ikki barobardan ortiq o‘sib, 2024-yilda 417,7 mlrd yenaga (2,7 mlrd dollar) yetdi va endi o‘yin zallari tushumining qariyb 70%ini beradi. So‘nggi yillarda maishiy tovarlar izlayotgan oilalar auditoriyaning sezilarli qismiga aylandi. Tokio janubidagi Kavasaki shahrida Benex tarmog‘ining yuzlab avtomatlari gazlangan suv, shirinliklar va yuvish vositalari bilan to‘ldirilgan. Benexni boshqaruvchi Tisco kompaniyasining yuqori menejeri Terutaki Tutiya modelni Costco va Ikea bilan solishtirdi: chekkalardagi yirik do‘konlar, ularga sodiq mijozlar mashinada kelib, ko‘proq sarflaydi. «Oilalar karaoke yoki boulingga 10 000 yen sarfasa, ular shunchaki yaxshi vaqt o‘tkazadi. Benexda esa hojat qog‘ozi, idishlar va o‘yinchoqlar bilan uyga qaytasiz», — dedi u. Katta Tokioda beshta maydoni va yiliga milliondan ortiq tashrifuvchisi bor kompaniya o‘tgan yili videoo‘yinlar va jetonli avtomatlardan voz kechdi, maishiy tovarlar savdosi esa ikki yilda 2,6 baravar o‘sdi.
Yirik chakana sotuvchilar qo‘shilmoqda
Tendensiyaga yirik chakana sotuvchilar ham qo‘shilmoqda. Aeon guruhining o‘yin-kulgi bo‘limi Aeon Fantasy 2025-yil oktabr oyida onalarga mo‘ljallangan birinchi oziq-ovqat va maishiy sovrinlar zonasi ochdi. Hozir bunday zonalar yettita, kompaniya 2030-yilga qadar 60 tacha zonani rejalashtirmoqda. «Iste’molchilar narxga juda sezgir bo‘lgan davrda biz mamnunlikni foydali xarid his-tuyg‘usi bilan birlashtirgan tajriba taklif qilamiz», — dedi Aeon Fantasy menejeri Yuya Siodzava. Uning so‘zlariga ko‘ra, sabzavot yutib olgan mijozlar kechki ovqat uchun masalliqlar olish uchun qo‘shni supermarketga boradi.
Xaridorlar mamnun
Tashrif buyuruvchilar tejamkorlikni tasdiqlaydi. 56 yoshli sushi-restoran xodimi Chiaki Sugai ikki-uch soat o‘ynagach, qariyb 8 000 yen sarflab, sovrinlar aravasi bilan ketadi: «Avval do‘konlardan ko‘p gazaklar olardim, endi ularni shu yerdan olaman». 49 yoshli Sachiko Iyokava supermarketdagidan arzon ikki quti premium tuxum yutib oldi: «Odatda tejam qilaman, lekin bu yerda ozgina imkon beraman». Kuga fikricha, bu tendensiya joriy inflyatsiya davridan ham omon qoladi: oflayn chakana sotuvchilar Amazon orqali tovarlarni obuna bo‘yicha buyurtma qiladigan xaridorlarni jalb qilish yo‘llarini izlamoqda. U do‘konlar shunday tashabbuslarni — avtomatlar yoki boshqa shakllarda — ko‘paytirishini bashorat qiladi.
