Asosiy ma’lumotlar

  • Tramp Ukrainadan Rossiyadagi neftni qayta ishlash zavodlariga (NPD) zarbalarni to‘xtatishni talab qildi; Kiyev Moskvaning o‘zaro javobi sharti bilan rozi bo‘ldi, Kreml rad etdi
  • Ukraina armiyasining Starlinkga kirishi 161 km/soatdan yuqori tezlikda cheklangan, bu dronlarni ushlashga xalaqit beradi
  • Patriot-xususiylashtirilgan raketalarni yetkazib berish kechikmoqda; Belgiya Euroclear’dagi ~180 mlrd yevro muzlatilgan aktivlardan foydalanishni to‘sqinlik qilmoqda

Ma’muriyatga ayblovlar

AQSH armiyasining nafaqadagi generali Ben Xodjes Euronews’ga prezident Donald Tramp Ukrainaning Rossiyadan himoya qilish qobiliyatini ataylab buzayotganini aytib, ma’muriyat harakatlarini «to‘liq bashorat qilinadigan» deb atadi. «U hech qachon Ukrainani qo‘llab-quvvatlashni va Rossiya tomonida turishni niyat qilmagan edi — barcha belgilar ko‘rinib turgan edi», — dedi Xodjes Frankfurtdagi uyidan. Uning fikricha, Ukraina mudofaasini cheklovchi so‘nggi AQSH qarorlari Kiyevni urush tugashi evaziga hududlardan voz kechishga majburlashga qaratilgan. U davlat kotibi Rubio lavozimga kirganining dastlabki haftalarida Ukraina bir qism yerlarni berishi kerakligini «xuddi Manxetten ko‘chmas mulki bitimi kabi» aytganini eslatdi.

NPDga zarbalar, sanksiyalar va Starlink

Tramp Ukraina Rossiyadagi dizel ishlab chiqaruvchi neftni qayta ishlash zavodlariga (NPD) hujumlarni to‘xtatishini talab qildi. Kiyev Rossiya Ukraina energetikasiga zarba berishni to‘xtatishi sharti bilan rozi bo‘lishga tayyorligini bildirdi; Kreml rad etdi. Tramp, shuningdek, Lindsi Grem qonuni deb ataluvchi hujjat bo‘yicha yangi ikki partiyaviy sanksiyalarni (rossiya neftining yirik xaridorlariga tariflar) kuchga kirishiga bir necha kun qolganda bekor qildi. Shundan so‘ng ukraina armiyasi Ilon Maskka tegishli, ammo AQSH nazoratidagi Starlink sun’iy yo‘ldosh tizimiga to‘liq kirish huquqini yo‘qotdi. Zelenskiyning so‘zlariga ko‘ra, kirish 161 km/soatdan yuqori tezlikda cheklangan, natijada harbiylar endi «Shahid» turidagi reaktiv dronlarni ushlay olmaydi. Bryusselda Zelenskiy vaziyatni «og‘riqli» deb atab, cheklovlar tufayli hayot yo‘qotishlarga ishora qildi. Tramp, shuningdek, Ukrainada saylovlar o‘tkazish va Zelenskiyni almashtirishga chaqirdi hamda dizel narxining o‘sishida ukrainaliklarning NPDga hujumlarini aybladi — AQSH va Isroilning fevral oyida Eronga qilgan hujumlaridan keyin narxlar sakragani, jahon neftining beshdan bir qismi o‘tadigan Ormuz bo‘g‘ozi orqali yuk tashishdagi uzilishlar kuchaytirganiga qaramay.

Patriot bilan bog‘liq muammolar

Yevropa mamlakatlari tomonidan PURL (Prioritised Ukraine Requirements List) mexanizmi bo‘yicha moliyalashtiriladigan Patriot-xususiylashtirilgan raketalarni yetkazib berish tizimlarning global tanqisligi tufayli murakkablashgan: AQSH zaxiralari Eron bo‘yicha operatsiyalar tufayli bosim ostida. NATO rasmiy vakili Euronews’ga PURL bo‘yicha yetkazib berish davom etayotganini, ammo Patriot bo‘yicha izoh bermasligini tasdiqladi. Zelenskiy seshanba kuni yangi raketa paketi «hanuz janob Hegsetning imzosini kutmoqda», deb bildirdi, Yevropa hamkorlari esa o‘z zaxiralaridan raketalarni uzatish uchun AQSH ruxsatini kutmoqda. Xodjes ma’muriyat «Patriotni hech qanday holatda bermaydi» va «hatto boshqa mamlakatlarning ularni Kiyevga yetkazib berishiga ham to‘sqinlik qiladi», Patriot va razvedka ma’lumotlari bo‘yicha harakatlar Ukrainani Rossiya bosib olgan hududlarni saqlab qoladigan kelishuvni qabul qilishga majburlashga qaratilgan, deb hisoblaydi. Trampning birinchi muddatida AQSHning NATOdagi sobiq elchisi Kurt Volker bo‘layotgan voqealar ukrainaliklar uchun «haqiqiy hayot va o‘lim oqibatlariga» ega ekanligini qayd etdi.

Yevropaga murojaat: qat‘iy chiziq va «B reja»

Xodjes va Volker Yevropa Rossiyaning gibrid tajovuziga qat‘iyan javob berishi kerakligini, aks holda Vashingtonning qo‘llab-quvvatlashiga ishonch hosil qilgan Kreml hujumlarni kuchaytiradi, deb hisoblaydi. NATO mamlakatlari «kulrang zona» hodisalariga — dronlarning kirib kelishiga, diversiyalar va yong‘inlarga — duch kelmoqda, ammo faqat yaqinda Germaniya va Estoniya ayrim epizodlar uchun javobgarlikni Moskva zimmasiga qo‘ydi. Xodjes har bir hodisadan keyin Qora dengizdagi «soya flot» kemalarini musodara qilish, rossiyaliklarga Yevropa Ittifoqida viza berishni to‘xtatish va muzlatilgan aktivlardan foydalanishni qayta ko‘rib chiqishni taklif qildi. Taxminan 220 mlrd yevro muzlatilgan aktivlardan 180 mlrd yevrosi belgiyalik Euroclear’da saqlanadi; Belgiya moliyaviy va yuridik risklar kafolatisiz ularni ishlatishga qarshi. Xodjes NATO va YI shtab-kvartiralarini qabul qiluvchi Belgiyaning pozitsiyasini «qabul qilib bo‘lmaydigan» deb atadi. Volker Yevropadan xavfsizlik bo‘yicha «B reja»ni — ehtimol, «xohlovchilar koalitsiyasi» namunasidagi yangi bitimni — ishlab chiqishni, NATO havo hududiga noqonuniy kirayotgan har qanday samolyot yoki dronni ushlashni, tinch aholi qurbonlari uchun Rossiyadan javobgarlik talab qilishni va «gibrid hujumlarga qarshi kurashni boshlashni, aks holda ulardan biri yirik eskalatsiyaga olib keladi», deb so‘radi.