1362 maqola
Chexiya Milliy kiber- va axborot xavfsizligi agentligi (NUKIB) sentyabr oyida 26 kibervoyea qayd etilganini ma’lum qildi — bu o‘tgan yil davomida yanvar (32) va avgust (28) oylaridan keyin uchinchi eng yuqori oylik ko‘rsatkich. Faqat bitta voyea muhim deb tan olingan, hujumlar foydalanuvchi hisob raqamlariga, veb-saytlarga, pochta va bulutli serverlarga qaratilgan.
Braziliya kosmik tadqiqotlar agentligi Inpe ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yil avgustdan 2026-yil iyulgacha Amazoniyada 3 335 kv. km o‘rmon qirilgan — bu 1988-yilda kuzatishlar boshlanganidan buyongi eng past ko‘rsatkich va o‘tgan yilga nisbatan deyarli 42 foizga kamayish. Hokimiyat va ekologlar bu natijani tarixiy deb atadi. Yangiliklar prezidentlik saylovining ikkinchi turidan to‘qqiz kun oldin e’lon qilindi, unda Lula da Silva va Flavio Bolsonaro, so‘rovlarga ko‘ra, teng kuchda kurashmoqda.
Bryusselda YI sammitidan keyingi matbuot anjumanida Yevropa Komissiyasi raisi Ursula fon der Lyayen energiya iste’moli modelini o‘zgartirishga chaqirdi, neft va gaz importiga qaramlik qo‘shimcha energiya olmasdan xarajatlarni €106 mlrd ($119 mlrd) ga oshirganini aytdi. Gaz fevral oxiridan buyon taxminan 140% qimmatlagan, dizel — ikki barobar. IEA boshqaruvi ostida to‘rt oy davomida 100 mln barrel neft va dizel chiqarib yuborishni o‘z ichiga olgan qisqa muddatli chora-tadbirlar kelishib olindi.
Donald Tramp Ukraina armiyasi uchun Starlinkni vaqtincha o‘chirish haqida buyruq bermaganini va buni Ilon Mask qilganini ham his qilmayotganini aytdi. Zelenskiy xizmat to‘liq o‘chirilmaganini, biroq tezlik cheklovlari harbiy va gumanitar maqsadlarda foydalanishni qiyinlashtirganini ma‘lum qildi, Kiyev esa Oq uydan xizmat to‘liq tiklanishi haqida signallar olganini bildirdi.
Fransiya prezidenti Emmanuel Makron Yevropa Kengashi yig‘ilishidan so‘ng Trampning rossiyalik dizelga qo‘yilgan sanksiyalarni bekor qilishi jahon narxlariga ta’sir qilmasligini va «salbiy signal yuborayotganini» aytdi. U, shuningdek, Fransiyadagi talabalar noroziliklari fonida o‘zini tutishga chaqirdi, YI byudjetining o‘z resurslari bo‘yicha taraqqiyot talab qildi va Seuta bo‘yicha Ispaniya bilan birdamlik bildirdi.
AQShning BMTdagi o‘rinbosar doimiy vakili Jeff Bartos Xavfsizlik Kengashi yig‘ilishida Sudanda zudlik bilan gumanitar sulh o‘rnatishga, qurol oqimini to‘xtatishga va sudanliklar boshchiligidagi siyosiy jarayonni qo‘llab-quvvatlashga chaqirdi. Armiya va Tezkor javob kuchlari o‘rtasidagi mojaro 2023-yil aprelidan beri davom etmoqda.
Turkiya Tashqi ishlar vazirligi 15-oktabr kuni Iroq Vakillar Kengashida bo‘lib o‘tgan ishonch votumidan so‘ng Iroq vazirlar mahkamasidagi yangi tayinlovlarni kutib oldi. Ankara bosh vazir Ali az-Zaydi boshchiligidagi hukumatga muvaffaqiyat tiladi va ikki tomonlama hamkorlik, jumladan «Rivojlanish yo‘li» loyihasi, energetika, suv resurslari, infratuzilma va xavfsizlik sohalarida hamkorlikning tezlashishiga umid bildirdi. Alohida sifatida Turkiya Kirkuq gubernatori hamda Iroq turkman fronti raisi Mehmet Seman Agaog‘luning vazirlar mahkamasiga tayinlanishini kutib oldi.
Rossiya Mudofaa vazirligi Tu-22M3 bombardimonchilari Boltiq dengizining betaraf suvlari ustida Su-35S va Su-30SM samolyotlari hamrohligida to‘rt soatdan ortiq parvoz qilganini ma’lum qildi. Vazirlik ma’lumotlariga ko‘ra, marshrutning ayrim qismlarida ularni xorijiy qiruvchi samolyotlar ham kuzatib borgan, davlatlar nomi aytilmagan. Parvoz mintaqadagi vaziyat keskinlashgan fonida o‘tkazildi.
Oq uy matbuot kotibi Keti Zaxariya «rolidan chiqib ketmoqda», degan rasmiy xabar ma’muriyat vakoli tomonidan juma kuni berildi. Avvalroq Donald Tramp jurnalistlarga Zaxariyaga bu lavozimda ishlash qarorini «qayta ko‘rib chiqish»ni maslahat qilganini, bunga OAVdagi ishining qattiq yoritilishini sabab qilib ko‘rsatganini aytdi. Zaxariya oktyabr boshida Karolin Levitt o‘rniga tayinlangan edi, uning birinchi brifingi taxminan 15 daqiqa davom etdi.
BMT Bosh kotibining siyosiy masalalar va tinchlik qurish bo‘yicha o‘rinbosari Rozmari DiKarlo Xavfsizlik Kengashi yig‘ilishida Sudandagi urush yomonlashib borayotganini, muvaffaqiyat yo‘qligini va tomonlar harbiy yutuqlarga umid qilayotganini aytdi. U mojaroning qo‘shni davlatlarga tarqalishi xavfi haqida ogohlantirdi va Kengashni uni tugatish uchun barcha vositalardan foydalanishga chaqirdi.
Turkiyaning birinchi xonimi Emine Erdog‘on Istanbulda Turkiyaga rasmiy tashrif bilan eri bilan birga kelayotgan Kambodja bosh vaziri Hun Manetning rafiqasi Pich Chanmoni bilan uchrashdi. Vahdettin rezidensiyasida Chanmoni «Global nol chiqindi» tashabbusining xayrli niyat deklaratsiyasini imzoladi, so‘ngra suhbatdoshlar birga tushlik qilishdi.
AQSh federal byudjeti defitsiti 2026-moliya yilida $1,99 trlni tashib etdi, 12% ga o‘sib, 2021-yildan buyongi eng yuqori ko‘rsatkichga aylandi. Xarajatlar o‘sishi, davlat qarzi bo‘yicha rekord foiz to‘lovlari va Oliy sud qaroridan keyin bojxona tariflarini qaytarish daromadlar o‘sishidan ustun keldi. Ma’lumotlar o‘rtacha saylovlarga uch haftadan kam qolganda e’lon qilindi.
Vladimir Putin qo‘mondonlik punktiga tashrif chog‘ida Ukraina bilan chegarada «xavfsizlik zonasi» yaratish Kiyev bilan muzokaralarning predmeti bo‘lmaydi, dedi. Bosh shtab boshlig‘i Valeriy Gerasimov Ukraina energetika infratuzilmasiga ommaviy zarbalar va qo‘shinlarning, jumladan, Kramatorsk chekkalariga harakatlanishi haqida hisobot berdi. Ukraina hokimiyati bu bayonotlarga tezda izoh bermadi.
2026-yilgi mavsumning asosiy favoriti sifatida MBLning uchinchi ketma-ket unvoniga da'vo qilgan «Los-Anjeles Dodgers» Milliy ligasi finalida «Miluoki Brewers»ga to'rtta o'yinda ketma-ket mag'lub bo'ldi. «Brewers» 44 yil ichida birinchi marta Jahon seriyasiga chiqdi. Muvaffaqiyatsizlik hujum chizig'ining sovuq o'yini, Otani jarohatlari va tarkib yoshi bilan izohlanmoqda.
BMTdagi Kuba doimiy vakili Ernesto Soberon Gusan AQShning BMTdagi doimiy vakolatxonasi tomonidan 19-oktabr kuni «Cuba Libre: The Oppression Havana Heights» nomi bilan o‘tkazilishi rejalashtirilgan tadbirni qoraladi. U uni suveren davlatga qarshi siyosiy motivatsiyali harakat deb atadi va BMT a’zolarini Amerika embargosini bekor qilish tarafdorida chiqishga chaqirdi.
Germaniya kansleri Fridrix Merts Bryusselda bo‘lib o‘tgan YI sammitidan so‘ng jurnalistlar oldida gapirib, Ukrainaning Rossiya neftni qayta ishlash zavodlari va boshqa maqsadlarga qilgan zarbalari oqlanganini, chunki ular Moskvaning urush olib borish qobiliyatini zaiflashtirishini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Rossiya, jumladan Vladimir Putin ham, mojaroni tugatishga intilmaydi va qish oldida jangovar harakatlarni kuchaytirmoqda.
CNT/MDA so‘rovi bo‘yicha, 25-oktabrdagi ikkinchi turdan oldin senator Flavio Bolsonaru 46,8% to‘playmoqda, amaldagi prezident Lula da Silva esa 45,9%. Haqiqiy ovozlarda Bolsonaru 50,5% ga qarshi 49,5% bilan oldinda. Datafolha ham farqning ikki punktgacha qisqarishini qayd etmoqda. Kongress Lulaning saylovoldi va’dasi bo‘lgan olti kunlik ish haftasini bekor qilishga oid konstitutsiyaga tuzatishni ma’qulladi.
TechCrunch Disrupt konferensiyasida Replit rahbari Amjad Masad kompaniya endi Anthropic bilan ishlamasligini va Replit Agent uchun OpenAI’ni afzal ko‘rilgan hamkor deb e’lon qilganini aytdi, narx, hamkorlik va samaradorlikka ishora qilib. Keyinchalik u Anthropic modellari mijozlar uchun ochiq qolganini, ammo ChatGPT standart variant bo‘lganini aniqlashtirdi. Biroq xabardor manbalar Anthropic bilan hamkorlik saqlanib qolganini ta’kidlaydi.
