Asosiy ma’lumotlar

  • PAHO 2000-yildan beri saqlanib kelayotgan AQŞning qizilçani yöq qilgan davlat maqamini bekor qildi
  • CDC virusning 12 oy va undan köp uzluksiz yuqişini qayd etdi
  • Kasallik va ölimlar soni haqidagi ma’lumotlar farq qiladi: CNN/CDC ma’lumotiga köra 5 182 holat va 13 ölim, Zamon.uz ma’lumotiga köra esa 5 412 holat va Pensilvaniyada 7 ölim

Maqom 26 yildan keyin bekor qilindi

Panamerika soğliqni saqlaş taşkiloti (PAHO) AQŞni 2000-yildan beri saqlab kelayotgan qizilçani yöq qilgan davlat maqamidan mahrum qildi. Buni The Wall Street Journal öz manbalariga tayanib xabar qildi; jarayondan xabardor manba CNN’ga PAHO direktori qoşidagi mustaqil ekspertlar komissiyasi AQŞ endi me’zlarga mos kelmasligi haqida xulosa kelganini aytdi. Sabab — virusning mamlakat hududida 12 oydan uzoq uzluksiz yuqişi böldi, bu import qilingan holatlar emas, balki mahalliy aylaniş belgisidir. Reuters CDC xulosalaridan xabardor manbaga tayanib, agentlik 12 oylik uzluksiz yuqişni qayd etganini ma’lum qildi.

Tarqaliş miqyosi: ma’lumotlar farq qiladi

Joriy tarqaliş haqidagi raqamli ma’lumotlar naşrlarda farq qiladi. CDC’ga tayanib bergan CNN ma’lumotiga köra, payşanba kuni holatiga köra 45 ştat, Nyu-York va Vaşingtonda 5 182 tasdiqlangan holat qayd etilgan — bu 2025-yilgi körsatkiçdan (2 289 holat) ikki barobar ortiq. 2025-yildan beri taxminan 7 500 kişi yuqib olgan, 13 kişi vafot etgan; bu yilgi holatlarning deyarli barçasi emlanmagan yoki emlaniş holati noma’lum şaxslarga tegişli, har töqqizinçi bemor taxminan kasalxonaga yotqizilgan. CDC statistikasining 12-noyabr holatiga oid boşqa versiyasida — 5 412 holat, şulardan yettitasi Pensilvaniya ştatida vafot etgan; bemorlarning 40 foizi 5 yoşdan 19 yoşgaça bölganlar. PAHÖning noyabr hisobotida holatlarning 96 foizi emlanmagan yoki emlaniş holati noma’lum şaxslarda aniqlangani qayd etilgan. 2025-yilda 2 289 holat va uç ölim bölgan edi.

Emlanişning pasayişi va ekspertlar munosabati

Qizilçaning tarqalişiga omillardan biri emlaniş qamrovining pasayişi bölgan bölişi mumkin: sönggi olti yil içida boğçaga qatnaydigan va qizilça, parotit hamda qizamiqqa qarşi emlangan bolalar uluşi 95,2 foizdan 92,4 foizga kamaydi. Tarqaliş davri AQŞ soğliqni saqlaş ministri Robert F. Kennedi kiçik davrida vaksinalarga nisbatan ehtiyotkorlik ösişi bilan bir vaqtga töğri keldi; u yillar davomida ilmiy dalillarsiz qizilça vaksinalari xavfsizligi haqida şubha bildirib kelgan (Deutsçe Welle ta’biri bilan). Ekspertlar qizilçaning emlaniş orqali oldini oliş mumkinligini ta’kidlaydi. «Bu töliq oldini oliş mumkin bölgan kasallik. Bizda bunday miqdordagi qizilçaning bölişi keçirimlidir», — dedi Şimoliy Karolina Universiteti professori, qizilça böyiça mustaqil maslahat qömitasiga rahbarlik qiluvçi Nöel Bryuer; u seşanba kuni CDC hisobotini PAHÖga taqdim etdi. Jonse Hopkins Universiteti epidemiologi Uilyam Moss maqom yöqotilişi AQŞning jamoat salomatligi yetakçisi sifatidagi obrösiğa zarba bölişini va yirik tarqalişlarning davom etişini anglatişini hisoblaydi. CDC direktori Erika Şvarts qarorgaça agentlik ştatlar bilan emlanişni rağbatlantiriş böyiça işlaşni davom ettirişini aytgan edi. Maqomni qaytariş uçun mamlakat virus yuqişini töxtatib, kamida 12 oy davomida tarqalissiz qolişi lozim.