Turkiya Istanbuldagi sammitda YIE bilan sanoat hamkorligini çuqurlaştirişga çaqirdi

«Bosfor» sammitining oçiliş marosimidagi bayonot

Turkiya sanoat va texnologiyalar vaziri Mehmet Fatih Kajir 5-noyabr kuni UIP-ICP xalqaro hamkorlik platformasi taşkil etadigan Istanbuldagi 17-«Bosfor» sammitining oçiliş marosimida sözlagan nutqida Turkiya öz sanoat salohiyati tufayli Yevropa Ittifoqiga zarur bölgan «iqtisodiy dinamika va raqobatbardoşlikni» ta’minlaydigan yagona davlat ekanini aytdi. Uning sözlariga köra, Yevropa Ittifoqi bilan uzoq yillik sanoat-texnologik hamkorlikni çuqurlaştiriş Yevropaning geostrategik va iqtisodiy muammolariga javob beriş imkonini beradi, bunga Turkiyaning bojxona ittifoqidagi 30 yillik a’zoligi hamda Yevropa sanoatining işlab çiqariş zanjirlari va qöşimça qiymat zanjirlariga çuqur integratsiyalaşuvi asos böladi, deb xabar beradi Anadolu.

Made in EU va investorlarga urğu

Kajir turkiyalik mahsulotlarning Made in EU tartibga soliş qamroviga kiritilişi özaro manfaatlarga mos kelişini ta’kidlab, Yevropaning raqobatbardoşligini oşiriş yöli özaro aloqalarni çuqurlaştirişda ekanini aytdi. U Turkiyada faoliyat yuritayotgan investorlarni qöllab-quvvatlaş, «yaşil» va raqamli transformatsiyani tezlaştiriş hamda eksport bozorlarini diversifikatsiya qiliş va’dasini berdi. Uning baholaşiça, sun’iy intellekt va yarimötkazgiçlardan biotexnologiyalar va energiya tizimlarigaça texnologiyalar geosiyosiy kuç omili sifatida tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Davlat dasturlari raqamlari

Vazir amaldagi taşabbuslar parametrlarini keltirdi. HIT-30 yuqori texnologiyali investitsiyalar dasturi doirasida Turkiya 2030-yilgaça davlat qöllab-quvvatlaşi bilan batareyalar, elektromobillar, quyoş elementlari, şamol turbinalari, çiplar, mudofaa texnologiyalari, ma’lumot markazlari, sun’iy intellekt va sanoat robototexnikasi sohalarida 30 mlrd dollarlik yuqori texnologiyali investitsiyalarni amalga oşirişni maqsad qilgan. Texnologik taşabbuslar dasturi 213 loyihani qöllab-quvvatlagan bölib, Kajirning sözlariga köra, bu loyihalar mamlakat tölov balansiga 11,3 mlrd dollar keltiradi.

Sun’iy intellekt va ma’lumot markazlari böyiça reja

Turkiyaning 2026–2030-yillarga möljallangan sun’iy intellekt böyiça harakatlar rejasida dastlabki ikki yilda kamida 5 mln kişini sun’iy intellekt savodxonligi böyiça öqitiş, 10 ming nafar yuqori darajadagi mutaxassis va 100 ming nafar sun’iy intellektni qöllaş böyiça amaliyotçi tayyorlaş nazarda tutilgan. Milliy ma’lumotlar kutubxonasi orqali kamida 2 ming davlat ma’lumotlar töplamiga kiriş imkonini oçiş rejalaştirilgan; ma’lumot markazlari quvvati böyiça maqsad — 2030-yilgaça kamida 1 GVt quvvatga çiqiş hamda ma’lumot markazlari va bulutli hisoblaşga kamida 10 mlrd dollar xususiy investitsiyalarni jalb etiş. Vazir ma’lumotlariga köra, ötgan yilda bu sohaga taxminan 300 MVt investitsiya jalb qilingan.

Sanoat koridorlari va yaşil moliyalaştiriş

Kajir, şuningdek, ijtimoiy infratuzilma bilan ta’minlangan, aylanma iqtisodiyot va «yaşil» işlab çiqariş tamoyillari asosida rivojlanadigan hamda jahon bozorlariga çiqişni osonlaştiradigan törtta yangi sanoat koridori — mega-zonalarni yaratiş böyiça işlar olib borilayotganini, bu Development Road, Zangezur koridori va Şimoliy Marmara temir yöl ötkazgiçi loyihalari bilan boğlanişini ma’lum qildi. Bundan taşqari, yaşil transformatsiya dasturi doirasida Jahon banki bilan hamkorlikda sanoatçilar, kiçik va örta biznes hamda «yaşil» texnologiyalar sohasidagi startaplarga 1 mlrd dollardan ortiq moliyaviy resurs ajratilgan.