Asosiy ma’lumotlar

  • 2026-yil mayidan buyon KDRda 10 060 tasdiqlangan holat va 4 887 ölim; ölim darajasi taxminan 50%.
  • Holatlar Keniyada (9 holat, 2 ölim), Ugandada (20 holat, 2 ölim, Eboladan xoli deb e’lon qilingan) va Nigeriyada (bitta holat) ham qayd etilgan.
  • Bundibudjo ştammi uçun tasdiqlangan vaksina va davolaş yöq; Ervebo vaksinasining sinovlari yaqinda boşlangan.

Vabo (Ebola) tarqalişining kölami

Afrikadagi eng sönggi Ebola tarqalişi 10 000 tasdiqlangan holatdan oşib ketdi, ularning mutlaqo köpçiligi Kongo Demokratik Respublikasiga töğri keladi. Konglik soğliqni saqlaş organlarining ma’lumotiga köra, virus may oyida birinçi marta aniqlanganidan buyon 10 060 kişi yuqilib, 4 887 kişi vafot etdi. Konglik milliy jamoat salomatligi instituti ölim darajasini taxminan 50% deb baholamoqda, taxminan 2 684 kişi tuzalgan. Bu mamlakat tarixidagi eng köp qurbon olgan tarqaliş, deb xabar beradi AFP.

Kongodan taşqariga tarqalişi

Holatlar Keniya, Nigeriya va Ugandada ham qayd etilgan; Jahon soğliqni saqlaş taşkiloti (JSST) Afrika qit’asining şarqiy, ğarbiy va markaziy qismlarini qamrab olgan tarqalişni töxtatiş «murakkab» vazifa bilan yuzlaşayotganini ogohlantirmoqda. Ugandada 20 holat va ikki ölim röyxatga olingan — avgust oxirida JSST mamlakatni Eboladan xoli deb e’lon qilgan edi. Keniya 6-oktabrgaça birorta ham holat haqida xabar bermagan, söngra töqqiz holat va ikki ölim qayd etdi; yuqilganlarning köpçiligi yaqinda KDRda bölgan. Nigeriyadagi yagona tasdiqlangan holat — 42 yoşli Şveytsariya fuqarosi bölib, u eri bilan Ugandaga qilgan sayohatdan söng yuqilgan; duşanba kuni u Jenevadagi kasalxonaga olib çiqildi. Nigeriya şifokorlari bemor bilan aloqada bölgan 53 kişini aniqladi. JSST ma’lumotiga köra, Şveytsariyaning Abujadagi elçixonasi xodimining xotini 7-oktabr kuni alomatlar his qilib, 11-sentabrda yordam söragan va 20-oktabr kuni Bundibudjo ştammi böyiça ijobiy test natijasini olgan. Ba’zi mutaxassislar suyuqliklar bilan aloqa orqali yuqadigan virus juftlik 3-oktabrda Nigeriyaga qaytgandan keyin tarqalgan bölişi mumkinligidan xavotir bildirmoqda. Uganda hukumati vakili ayol mamlakat hududida yuqigan degan taxminni rad etdi.

Javob çoralari qiyinçiliklari

Virus bir neça hafta davomida sezilmay tarqalib, nihoyat şimoli-şarqiy Ituri provinsiyasida aniqlandi — bu KDRdagi 17-Ebola tarqalişi. Holatlarning köpçiligi Ituri va Ruanda tomonidan qöllab-quvvatlanadigan M23 guruhining qisman nazorat qiladigan şarqiy Şimoliy Kivu provinsiyasiga töğri keladi; mintaqa qurolli guruhlarning zöravonliklari va davlatga past işonçdan aziyat çekadi, bu epidemiya bilan kuraşni murakkablaştiradi. Aholining işonçsizligi allaqaçon fojia olib keldi: şanba kuni şimoli-şarqiy Tşopo provinsiyasida JSST ma’lumotiga köra bir hamşira öldirilgan, tibbiyot xodimi esa oğir yaralangan. Bafvasende okrugi boş şifokori Marsel Likolo AFP muxbiriga mahalliy yoşlar ularni aholini tabletkalar bilan yuqtirişga urinişda ayblaganini aytdi; voqea sodir bölgan Ebola davolaş markazi yopildi. Asosiy muammo epidemiyani keltirib çiqargan kam uçraydigan Bundibudjo virus turi uçun tasdiqlangan vaksinalar va davolaş usullarining yöqligi bölib qolmoqda. Sönggi haftalarda keng tarqalgan Zair ştammiga samaradorligi allaqaçon isbotlangan Ervebo vaksinasining sinovlari boşlandi, u Bundibudjo variantidan ham himoya qiladimi yoki yöqmi aniqlaş maqsadida. Yarim asr oldin birinçi marta paydo bölganidan buyon Ebola Afrikada 15 000 dan ortiq hayot olib ketdi.