Asosiy ma’lumotlar

  • Tramp Ayovadagi mitingda 2028-yilda uchinchi muddatga nomzod bo‘lish imkoniyatini qoldirdi, qonun bunga «deyarli hech qanday talqin joyi qoldirmasligini» tan olgan holda
  • Asos sifatida u 2020-yilgi saylovlarda demokratlar tomonidan firibgarlik qilingani haqidagi isbotlanmagan da’volarini keltirdi
  • Konstitutsiyaning 22-tuzatishi (1951) prezidentning ikki muddatdan ortiq saylanishini cheklaydi

Ayovadagi mitingdagi bayonot

AQSH prezidenti Donald Tramp Ayova shtatida respublikachilarning saylovoldi mitingida chiqish paytida konstitutsaviy cheklovlarga qaramay, 2028-yilda uchinchi prezidentlik muddatiga nomzod bo‘lish huquqiga ega deb hisoblashini yana bildirdi. Buni CNN, Euronews va Newsweek xabar qildi.

Konstitutsaviy cheklovlarni tan olish

CNN ma’lumotiga ko‘ra, Tramp qonunchilik, ehtimol, unga yana nomzod bo‘lishga imkon bermasligini tan oldi. «Menimcha, qonun shunday deydi — 100 foiz ishonchim kommas emas, — menga yana nomzod bo‘lishga ruxsat berilmaydi. Men bu formulani o‘rganib chiqdim», — dedi u Su-Fols shahrida, AQSH Konstitutsiyasining 22-tuzatishini nazarda tutib. Newsweek versiyasiga ko‘ra, u tuzatish formulasini «juda uzun» deb atadi va boshqacha talqin uchun joy deyarli qolmaganini ta’kidladi.

2020-yilgi saylovlar orqali asoslash

Biroq Tramp 2020-yilgi saylovlarda keng ko‘lamli firibgarliklar bo‘lgani haqidagi isbotlanmagan da’volariga tayanib, nomzodlikka huquqi borini aytdi — o‘sha saylovlarda u Jo Baydenga yutqazgan edi. «Ular saylovlarni qalbakilashtirdi. Ular aynan o‘sha saylovlarni qalbakilashtirdi. Biz juda yaxshi natijalar ko‘rsatdik», — dedi prezident. Newsweek ma’lumotiga ko‘ra, u amalda uch marta g‘alaba qozonganini da’vo qildi va o‘z vaziyatini istisno deb atadi. Daryo.uz xabariga ko‘ra, bir necha daqiqa o‘tib Tramp «to‘rtinchi marta» ham nomzod bo‘lish huquqi borini aytdi. Firibgarlik haqidagi da’volar tasdiqlanmagan va uchinchi muddat uchun huquqiy asos yaratmaydi.

Kontekst

Tramp birinchi marta 2016-yilgi saylovlarda g‘alaba qozonib, 2017-yil yanvarida lavozimga kirdi, 2020-yilda Baydenga yutqazdi, 2024-yilda yana g‘alaba qozonib, 2025-yil yanvarida 2029-yil yanvarida tugaydigan ikkinchi muddatni boshladi. Oq uyga qaytgach, u uchinchi muddat mavzusini ko‘p marta — ba’zan hazil tariqasida, ba’zan qo‘shimcha shartlar bilan, ba’zan rad etib ko‘tardi. Ikki muddatdan ortiq ishlagan yagona prezident Franklin Delano Ruzvelt (1930–1945) bo‘lgan; uning vafotidan keyin Kongress va shtatlar 1947–1951-yillarda ikki martadan ortiq saylanishni taqiqlaydigan 22-tuzatishni qabul qildi.

To‘lovlar va’dasi

Daryo.uz ma’lumotiga ko‘ra, Tramp ilgari respublikachilar noyabr saylovlarida g‘alaba qozonsa, amerikaliklarga har biriga 5 000 dollar to‘lash va’dasini bergan edi. AQSHning taxminan 270 million yoshga yetgan fuqarosi hisobga olinsa, bu tashabbusni amalga oshirish taxminan 1,3 trillion dollarga tushishi mumkin.