Asosiy ma’lumotlar

  • YEI Ukrainaga 2027-yil oxirigacha 90 mlrd yevro ajratishni niyat qilgan: 60 mlrd mudofaaga, 30 mlrd byudjet va iqtisodga.
  • Tramp hokimiyatga kelganidan keyin AQShning Ukrainaga yordami asosan to‘xtagan; AQShdan qurol yetkazib berish to‘xtatilmoqda.
  • Ekspertlar Ukrainani qo‘llab-quvvatlashni Yevropaning o‘z xavfsizlik strategiyasining bir qismi deb hisoblaydi.

YEI qo‘llab-quvvatlashi — strategik hisob-kitob, mehr emas

Siyosatshunos Kamoliddin Rabbimov «Geosiyosatkunuz» YouTube-kanaliga bergan intervyusida Yevropa Ittifoqi Ukrainani «muhabbat uchun» emas, balki strategik manfaatlardan kelib chiqib qo‘llab-quvvatlayotganini bildirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Yevropa rahbarlari Ukrainani Rossiya agressiyasiga qarshi to‘siq, Rossiya harbiy salohiyatini zaiflashtiruvchi omil sifatida ko‘radi. Agar Ukraina qulab Rossiya ta’siriga tushsa, bu ekspertning fikricha, «domino effekti»ni ishga tushiradi: boshqa davlatlarga bosim kuchayadi, Moskvaning imperatorlik siyosati, jumladan Markaziy Osiyoda faollashadi, Boltiqbo‘yi mamlakatlariga qarshi provokatsiyalar ko‘payadi hamda YEI va NATO uchun jiddiy xavflar yuzaga keladi.

Amerika yordamining qisqarishi

Rabbimov Donald Tramp hokimiyatga kelganidan so‘ng AQShning Ukrainaga bepul yordamining katta qismi amalda to‘xtaganini qayd etdi. AQSh razvedka ma’lumotlarini uzatishda davom etmoqda, biroq bu yordam davriy ravishda uzilib qoladi; ukrain harbiylari uchun muhim bo‘lgan Starlink xizmatida ham uzilishlar yuz beradi. Bundan tashqari, YEI AQShdan Ukrainaga uzatish uchun sotib olgan qurol to‘lovini qilgan bo‘lsa-da, Vashington so‘nggi vaqtda bu jarayonni cho‘zmoqda. Alohida muammo — avval Yevropa mamlakatlari AQShdan sotib olgan strategik qurol, masalan Patriot tizimlari va katta masofali qanotli raketalari: ularni uchinchi davlatga uzatish uchun Pentagon ruxsati kerak, bu ruxsat hozirda, ekspertning so‘zlariga, berilmayapti.

Putinning va’dalariga ishonchsizlik

Rabbimovning fikricha, Yevropa siyosiy elitalari Vladimir Putinning va’dalariga ishonmaydi. Fransiya sobiq prezidenti Fransua Olland va Germaniya sobiq kansleri Angela Merkel o‘rtasidagi muzokaralar tajribasi Putin ijobiy va’dalar berib, keyin ularga zid harakat qilishi mumkinligini ko‘rsatdi. G‘arbda Rossiyaga maqsadlari Ukraina bilan cheklanmaydigan degan qarash keng tarqalgan: Moskva YEIni zaiflashtirish, NATO’ni bo‘lish va transatlantik aloqalarni buzishda manfaatdor. Muhokamalarda ko‘pincha mavjud jahon tartibini tubdan o‘zgartirish g‘oyasini ilgari suruvchi rus faylasufi Aleksandr Duginning g‘arblashqar qarashlari tilga olinadi.

YEI moliyaviy rejalari va harbiy vaziyat

Siyosatshunos Anvar Yo‘ldoshev YEIning Ukrainaga yordami ikki yo‘nalishda — moliyaviy va harbiy yo‘nalishda ketayotganini qayd etdi. Yevropa Ittifoqi Ukrainaga 2027-yil oxirigacha 90 mlrd yevro ajratishni rejalashtirmoqda: 60 mlrd yevro mudofaa ehtiyojlari uchun, 30 mlrd yevro byudjet va iqtisodni qo‘llab-quvvatlash uchun. Asosiy yuk barcha YEI mamlakatlariga emas, bir necha davlatga tushadi; Vengriya va Slovakiyaning ishtiroki cheklangan.

Rossiya harbiy salohiyatiga baho

Yo‘ldoshev Rossiya harbiy salohiyati masalasiga ham to‘xtaldi: Rossiya butun Ukrainaga yangi keng ko‘lamli hujum boshlasha oladimi yoki Odessa va Nikolaev kabi shaharlarni egallay oladimi — savol ochiq qolmoqda. Bunday urinishlar kelajakda bo‘lishi mumkin, biroq buning uchun Rossiya avval harbiy salohiyatini tiklash va mustahkamlashga muhtoj. Shu bilan birga, Yevropa mamlakatlari Rossiya yaqin kelajakda hujum qilmasligiga tayanishni xohlamaydi: ular mudofaa qobiliyatini mustahkamlamoqda, chegaralar xavfsizligiga ko‘proq e’tibor qaratmoqda va qurolli kuchlarini kuchaytirmoqda, ayni paytda Ukrainaga harbiy yordam ko‘rsatishga intilishda davom etmoqda.