Asosiy ma’lumotlar

  • COP31 2026-yil 9–20-noyabr kunlari Antaliyada bo‘lib o‘tadi; Turkiya — konferensiya raisligi, Avstraliya — muzokaralar raisi.
  • Ustuvor yo‘nalishlar: elektrifikatsiya, toza energetika o‘tishi, yashil industrializatsiya, aylanma iqtisodiyot, iqlimga chidamli shaharlar, iqlim moliyalashtirish.
  • Energetika vaziri Alparslan Bayraktar: maqsad — 2035-yilga qadar 120 GVt qayta tiklanadigan quvvat, 2040-yil uchun yanada ambitsiyali maqsadlar tayyorlanmoqda.

Antaliyadagi sammitga tayyorgarlik

Turkiya 2026-yil 9–20-noyabr kunlari Antaliyada BMTning iqlim o‘zgarishi bo‘yicha Ramka konvensiyasi tomonlari 31-konferensiyasini (COP31) qabul qilishga tayyorlanmoqda. Anadolu agentligi xabariga ko‘ra, mamlakat energetika va iqlim diplomatiyasidagi rolini mustahkamlash, global iqlim maqsadlarini aniq harakatlarga aylantirish va xalqaro sherikliklar orqali qayta tiklanadigan energetika salohiyatidan foydalanishni nazarda tutmoqda. Turkiya COP31 raisligini egallaydi va Harakat kunishtigini boshqaradi, Avstraliya esa muzokaralar raisi bo‘ladi. Anqaraning sammitga yondashuvi mavjud iqlim majburiyatlarini muloqot, konsensus va harakatlar orqali erishiladigan va o‘lchanadigan natijalarga aylantirishga qaratilgan.

Kunishtik ustuvor yo‘nalishlari

Ustuvor yo‘nalishlar sifatida elektrifikatsiya, toza energetikaga o‘tish, yashil industrializatsiya, aylanma iqtisodiyot, iqlimga chidamli shaharlar va iqlim moliyalashtirishi nomlandi. COP31 raisligi 2035-yilga qadar jahon yakuniy energiya iste’molida elektr ulushini 35%gacha oshirish, binolarning energiya sarfini kamida 25%ga kamaytirish va dunyodagi chiqindilar hosil bo‘lish sur’atlarining o‘sishini ikki barobar kamaytirish bo‘yicha tashabbuslarni e’lon qildi. Alohida urg‘u — iqlim majburiyatlarini investitsiya jihatidan jozibador, «bankka muvofiq» loyihalarga aylantirishga qaratilgan.

Energetika salohiyati va geografiya

Anadolu ma’lumotlariga ko‘ra, Turkiyaning quyosh va shamol salohiyati COP31 yakunlari bo‘yicha yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan sherikliklar uchun poydevor yaratadi. Qayta tiklanadigan energetika quvvatlarini kengaytirish, elektrotarmoqlarni mustahkamlash va elektrifikatsiyani tezlashtirish mamlakat energetika o‘tishining ustuvorlari qatoriga kiradi. Energetika va tabiiy resurslar vaziri Alparslan Bayraktar Turkiya 2035-yilga qadar qayta tiklanadigan energetikaning o‘rnatilgan quvvatini 120 gigavattga yetkazishga intilayotganini e’lon qildi; 2040-yil uchun yanada ambitsiyali maqsadlar ustida ish olib borilmoqda. Agentlik qayd etishicha, mamlakatning Yevropa, Yaqin Sharq va Osiyo kesishmasidagi joylashuvi energiya manbalarini iste’mol bozorlari bilan bog‘lash hamda elektrointerkonnektorlar, QTE investitsiyalari, energiya samaradorligi va kam uglerodli sanoat sohasidagi mintaqaviy hamkorlikni rivojlantirish imkonini beradi.

Ekspertlar baholari

Global Energy Association raisi Murat Dilek Anadoluga izoh berar ekan, Turkiyaning qayta tiklanadigan energetika uskunalari, ayniqsa shamol turbinalari va quyosh panellari bo‘yicha ishlab chiqarish quvvatlarini kengaytirishi yashil industrializatsiya hamda mamlakatning energetika va iqlim diplomatiyasidagi rolini mustahkamlash uchun muhim imkoniyatlar ochishini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ichki ishlab chiqarishning o‘sishi QTE investitsiyalarini qo‘llab-quvvatlaydi, Yevropa, Yaqin Sharq va Osiyo o‘rtasidagi strategik mavqe esa Turkiyaga mintaqaviy ta’minot zanjirlarida kattaroq rol o‘ynash imkonini beradi va uni jahon toza energetika bozoridagi raqobatbardoshligini oshiradi. «Bu jarayonda Turkiyaning diplomatik muvaffaqiyati nafaqat mamlakatlar o‘rtasida muloqot yo‘lga qo‘yilishi, balki Antaliyada belgilangan maqsadlarning aniq sherikliklar va amalga oshiriladigan loyihalarga aylantirilishi bilan o‘lchanadi», — dedi Dilek. U salohiyatni barqaror natijalarga aylantirish uchun Turkiya milliy iqlim maqsadlarini bajarishi, toza energetikaga investitsiyalarni tezlashtirishi va iqlim moliyalashtirishiga kirishni osonlashtirishi, shuningdek, ichki ishlab chiqarish va texnologik imkoniyatlarni oshirishi, atrof-muhitga ta’sirni kamaytirishi va xalqaro sherikliklarni mustahkamlashi kerakligini qo‘shdi.