Asosiy ma’lumotlar
- ADB bilan hamkorlikda A-380 yo‘lining 100 km qismi rekonstruksiyasi — 350 mln dollar; TEO 2026-yil oxirigacha, qurilish 2027-yil yanvardan
- «Qarshi — Pomuq» va «G‘uzor — Beyneu» temir yo‘l kesishmalarida ikkita estakada — 250 mlrd so‘m
- Suv ta’minoti loyihalari: 1 trln so‘m, 210 mln dollar va 150 mln dollar — yuz minglab aholi uchun
E’lon qilingan yo‘l loyihalari
O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 22-oktabr kuni Qashqadaryo viloyatining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi bo‘yicha uchrashuvda yo‘l infratuzilmasini zamonaviylashtirish va viloyat suv ta’minotini yaxshilash bo‘yicha yirik loyihalarni e’lon qildi. Osiyo taraqqiyot banki (OTB) ishtirokida viloyatdan o‘tuvchi A-380 avtomobil yo‘lining 100 kilometrlik qismini 350 mln dollarlik rekonstruksiya qilishni boshlash rejalashtirilmoqda. Qarshi aylanma yo‘li 5,5 km ga uzaytirilib, magistral yo‘l bilan bog‘lanadi. Prezident texnik-iqtisodiy asoslashni tayyorlashni 2026-yil oxirigacha yakunlash va 2027-yil yanvar oyida qurilishni boshlash topshirig‘ini berdi. Bundan tashqari, «Qarshi — Pomuq» va «G‘uzor — Beyneu» yo‘llarining temir yo‘l kesishmalarida poyezdlar o‘tish paytida yuzaga keladigan tirbandliklarni bartaraf etish maqsadida umumiy qiymati 250 mlrd so‘m bo‘lgan ikkita zamonaviy estakada qurish nazarda tutilgan.
OTB ma’lumotlariga ko‘ra loyiha tafsilotlari
OTB ma’lumotlariga ko‘ra, G‘uzor va Muborak o‘rtasidagi A-380 yo‘lining rekonstruksiya loyihi Markaziy Osiyo mintaqaviy iqtisodiy hamkorlik (CAREC) dasturi doirasida ko‘rib chiqilmoqda. Hujjatlar ilk bor 2024-yil noyabrda e’lon qilingan va 2026-yil sentyabrda yangilangan. Bank taxminan 105,4 km uzunlikdagi qismni, jumladan Qarshi aylanma yo‘lining 5,4 km qismini zamonaviylashtirishni nazarda tutadi: bu qism ekstremal ob-havo sharoitlariga chidamli, aqlli transport tizimlari joriy etilgan sement-beton qoplamali to‘rt polosali avtomagistralga aylantirilishi rejalashtirilgan. Bank ma’lumotlariga ko‘ra, G‘uzor — Muborak magistralning so‘nggi yirik zamonaviylashtirilmagan qismlaridan biri bo‘lib qolmoqda. Taxminan 1204 km uzunlikdagi «G‘uzor — Buxoro — Nukus — Beyneu» A-380 magistrali O‘zbekistonning muhim xalqaro transport koridorlaridan biri bo‘lib, mamlakat janubiy hududlarini Qozog‘iston bilan bog‘laydi hamda Kavkaz, Turkiya va Yevropa, shuningdek, Afg‘oniston va Janubiy Osiyo yo‘nalishlariga chiqishni ta’minlaydi.
Xavfsizlik, ekologiya va moliyalashtirish holati
OTB hujjatlarida O‘zbekistondagi yo‘l harakati xavfsizligi muammolari qayd etilgan: 2025-yilda mamlakatda 9226 yo‘l-transport hodisasi sodir bo‘lgan, 2188 kishi halok bo‘lgan, 8901 kishi jarohat olgan. Bank asosiy muammolar sifatida yo‘l belgilari va to‘siqlar yetishmasligi, qoniqarsiz yo‘l belgilash chiziqlari va piyodalar uchun xavfsizlik choralari yo‘qligini nomlaydi; loyiha doirasida qo‘shimcha xavfsizlik choralari uchun to‘rtta pilot uchastka aniqlanishi rejalashtirilgan. Loyihaning ekologik va ijtimoiy xatarlari OTB tomonidan dastlab jiddiy deb baholanmoqda: 68-kilometr va 130-kilometr orasidagi qism tabiatni muhofaza qilish zonasi va biologik xilma-xillikni saqlash uchun muhim hudud bo‘ylab yoki unga yaqin o‘tadi. Kosonning 9 kilometrlik aylanma yo‘lini qurish yer uchastkalarini o‘zlashtirishni talab qilishi mumkin; bank, shuningdek, Qarshi aylanma yo‘li uchun ilgari o‘zlashtirilgan yerlar bo‘yicha hujjatlarni qo‘shimcha o‘rganishni niyat qilmoqda. Yakuniy yo‘nalish va xatarlarni kamaytirish choralari qo‘shimcha tadqiqotlar yakunlari bo‘yicha aniqlanadi. OTB magistralning ekstremal issiqlik, suv toshqinlari va muzlash-erish sikllariga duchorligini qayd etadi, shu sababli loyiha iqlim xatarlariga chidamlilikni oshirishni nazarda tutadi. Bank saytida loyiha hozircha 359,4 mln dollarlik dastlabki kredit mablag‘lari hajmi bilan moliyalashtirishga taklif etilayotgan loyiha maqomiga ega; loyiha kartochkasida moliyalashtirishni tasdiqlash to‘g‘risidagi qaror mavjud emas.
Suv ta’minoti loyihalari
Uchrashuvda prezident aholini ichimlik suvi bilan ta’minlashni viloyatning eng dolzarb muammolaridan biri deb atadi. 2026-yilda ajratilgan 1 trln so‘m hisobiga ikki oy ichida 747 km suv ta’minoti va kanalizatsiya tarmoqlari hamda 43 ta infratuzilma obyekti qurilishini yakunlash topshirilgan bo‘lib, bu 200 ming nafar aholini toza ichimlik suvi bilan ta’minlash imkonini berishi kerak. Gissarak suv omboridan Qarshi shahriga, Qamashi, G‘uzor va Qarshi tumanlariga suv quvuri o‘tkazish loyihasini boshlash uchun 100 mlrd so‘m ajratilgan. Qo‘shimcha ravishda 350 ming nafar aholini ichimlik suvi bilan ta’minlashi kerak bo‘lgan loyiha uchun 210 mln dollar jalb etish topshirilgan. Yana bir loyiha Nishon, Koson, Mirishkor, Muborak va Qarshi tumanlarining 700 ming nafar aholisini suv bilan ta’minlashni yaxshilash uchun «Talimarjon — Muborak» suv ta’minoti tizimini rekonstruksiya qilishni nazarda tutadi; uning TEOsini 2027-yil 1-aprelgacha yakunlash topshirilgan, amalga oshirish uchun 150 mln dollar jalb etilishi rejalashtirilgan.
