Asosiy ma’lumotlar
- 2026-yil 20-oktabrda O‘zbekiston musulmonlari idorasi tashkil topganiga 83 yil to‘ldi.
- Muassasa 1943-yil 20-oktabrda Toshkentda beshta respublikadan 160 dan ortiq vakil qatnashgan qurultoyda tashkil etilgan.
- Birinchi muftiy etip yagona ovoz bilan Eshon Boboxon ibn Abdulmajidxon saylangan; idora hozirgi nomini 1996-yildan beri oladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasiga 83 yil
2026-yil 20-oktabrda O‘zbekiston musulmonlari idorasi tashkil topganiga 83 yil to‘ldi. Bu sanaga munosabat bilan Kun.uz idora matbuot xizmati bilan hamkorlikda muassasa tarixi haqidagi ma’lumotlarni to‘pladi. Idora ma’lumotlariga ko‘ra, 1943-yil 20-oktabrda Toshkentda ulamolar va diniy arboblar qurultoyida bu tuzilmaga asos solingan.
Urush yillarida tashkil etilishi
Idora Ikkinchi jahon urushi yillarida, sovet hukumati dinga nisbatan cheklovlarni yumshatishni boshlagan davrda tashkil etilgan. 1943-yil yozida toshkentlik olim Eshon Boboxon ibn Abdulmajidxon boshchiligida ulamolar guruhi O‘rta Osiyo va Qozog‘iston musulmonlarini yagona diniy boshqarmaga birlashtirish tashabbusi bilan chiqdi. Ular SSSR Oliy Soveti Prezidiumi raisi Mixail Kalininniga murojaat qildi va o‘sha yilning iyulida idorani ochish uchun rasmiy ruxsat olindi.
Birinchi qurultoy va muftiy saylanishi
Birinchi qurultoy 1943-yil 15–20-oktabr kunlari Korasaroy ko‘chasidagi Eshon Boboxon hovlisida bo‘lib o‘tdi. Unda beshta respublikadan 160 dan ortiq vakil qatnashib, ular yagona ovoz bilan Eshon Boboxonni O‘rta Osiyo va Qozog‘iston musulmonlari diniy boshqarmasi raisi va beshta respublika muftiysi etib sayladi.
Nomlarning o‘zgarishi
Mavjudligi davomida idora nomini bir necha bor o‘zgartirdi. Sovet davrida muftiyat «diniy boshqarma» deb ataldi. 1990-yillar boshida mintaqadagi har bir respublika o‘z diniy boshqarmasini tuzdi. 1992–1995-yillarda O‘zbekistondagi muassasa Movarounnahr musulmonlari idorasi deb ataldi, 1996-yildan esa O‘zbekiston musulmonlari idorasi nomini oladi.
