Asosiy ma’lumotlar
- Italiya va Ispaniya o‘zaro chegara nazoratini butunlay bekor qilib, Shengenni tiklaydi
- Nazorat iyul oyida 70 mingdan ortiq muhojirning Seutaga kirib ketishi ortidan 1-avgustda joriy qilingan edi
- Bekor qilish bilan birga ma’lumot almashinuvini kuchaytirish va hamkorlikning muqobil choralari ham amalga oshiriladi
Nazoratni bekor qilish to‘g‘risidagi kelishuv
Italiya va Ispaniya vaqtinchalik chegara nazoratini butunlay bekor qilish, ya’ni ikki davlat o‘rtasida Shengen qoidalarining amal qilishini to‘xtatishga chek qo‘yish to‘g‘risida kelishuvga erishdi. Qaror ichki ishlar vazirlari Matteo Piantedosi va Fernando Grande-Marlaska o‘rtasidagi telefon aloqasidan so‘ng qabul qilindi. Bir hafta oldin Yevropa Kengashi doirasida bosh vazirlar Jorja Meloni va Pedro Sanches tekshiruvlarni to‘xtatish niyatini bildirgan edi. Identik bayonotlarda ikkala hukumat qaror vaziyatni puxta o‘rganib chiqqandan keyin qabul qilingani va amaldagi to‘xtatishlar uzaytirilmasligini ma’lum qildi.
Mojaroning old tarixi
Madrid va Rim o‘rtasidagi siyosiy inqirozga turtki bo‘lgan voqea iyul oyida yuz berdi: o‘sha paytda Marokkodan Ispaniyaning Seuta muxtor shahriga 70 mingdan ortiq odam noqonuniy ravishda kirib bordi. Shundan so‘ng Meloni tekshiruvlarni darhol joriy qilishini e’lon qildi. 1-avgustda Rim Ispaniya bilan chegara nazoratini vaqtincha tikladi, Shengen qoidalarini to‘xtatib, portlar va aeroportlarda sayyohlarni tekshira boshladi. Italiya ichki ishlar vazirligi yo‘naltirilgan tekshiruvlar asosan Yevropa Ittifoqiga a’zo bo‘lmagan davlatlar fuqarolariga qaratilganini, bu chegaralar xavfsizligini mustahkamlash va potensial terror tahdidlarining oldini olish maqsadida ekanini ma’lum qilgan edi.
Madridning reaksiyasi va nizolarni hal qilish
Nazorat joriy etilishi diplomatik taranglikka sabab bo‘ldi: Ispaniya tashqi ishlar vaziri Xose Manuel Albares uni «ahmoqona» va «uyalqoqlik» deb atadi. Bir haftadan so‘ng Ispaniya Italiyadan keluvchilar uchun javob tekshiruvlarini joriy qildi. Shu bilan birga, davlatlarning umumiy quruqlik chegarasi yo‘q, Seuta esa erkin harakatlanish qoidalari amal qilmaydigan Shengen zonasidan tashqarida joylashgan. Ikki davlatning ichki ishlar vazirliklari manbalariga ko‘ra, tekshiruvlarni bekor qilish Shengen zonasida xavfsizlikni ta’minlash uchun ma’lumot almashinuvini kuchaytirish bilan birga bo‘ladi. Ichki ishlar vazirlari o‘rtasidagi kelishuv hamkorlikning muqobil choralari bilan birga ikki tomonlama tekshiruvlarni bosqichma-bosqich tugatish imkonini beradi.