Asosiy ma’lumotlar
- Bernd Lange (S&D, Germaniya) muzlatilgan CAIga havola qilib, investitsiyalarni ham qamrab olgan Xitoy bilan keng kelishuvga chaqirdi
- 9 oktyabrdagi gibridlar bo‘yicha bitim: yiliga 350 ming mashina kvotasi, to‘rt yil ichida Xitoy eksportini yarmga qisqartirish
- 27–29 oktyabrda 12 deputatning Xitoyga safari; YI kimyo va mashinasozlik uchun bir tomonlama kvotalar bo‘yicha mandat oldi
Keng kelishuvga chaqiriq
Yevropa Ittifoqi alohida tarmoqlar bo‘yicha muzokaralarni davom ettirish o‘rniga, Xitoy bilan, ehtimol investitsiyalarni ham o‘z ichiga oladigan keng savdo kelishuviga erishishga harakat qilishi kerak, chorshanba kuni Yevroparlament savdo qo‘mitasi raisi, nemis sotsialisti Bernd Lange shunday dedi. Uning so‘zlari keyingi hafta rejalashtirilgan 12 yevroparlament deputatining Pekinga safaridan oldin, Bryussel va Pekinning o‘sib borayotgan savdo tarangligini kamaytirishga urinishlari fonida yangradi. «Bundan ko‘proq keng qamrovli kelishuv kerak. Men uni tez orada tuzish tarafdoriman ham — cheksiz muzokaralarning ma’nosi yo‘q», — dedi Lange jurnalistlarga. U muzlatilgan Keng qamrovli investitsiya kelishuviga (CAI), xususan uning investitsiya qismiga qaytish lozimligini qo‘shdi. Parlament CAI ratifikatsiyasini 2021-yilda, Xitoy inson huquqlari buzilishlari yuzasidan YI choralari javobida qarshi sanksiyalar kiritganidan keyin muzlatgan edi.
Gibridlar bo‘yicha bitim va uning cheklovlari
9 oktyabr tomonlar gibrid avtomobillar bo‘yicha kelishib oldi: Xitoy keyingi to‘rt yil ichida ularning YIga eksportini yarmga qisqartirishga rozi bo‘ldi. YI yiliga 350 ming xitoy gibridiga ruxsat beruvchi va yiliga 6% qat’iy tuzatishga ega mamlakat kvotalarini joriy etadi. Komissiya bitimni 2027-yil martigacha bo‘lgan siyosiy maslahatlargacha texnik darajada davom etadigan muzokaralarning «birinchi bosqichi» sifatida taqdim etdi. Biroq Euronews ma’lumotiga ko‘ra, Bryussel bu kelishuv savdo nomutanosibligini bartaraf etish uchun yetarli emas deb hisoblaydi: YIning Xitoy bilan savdodagi defitsiti kuniga taxminan 1 mlrd yevroni tashkil etadi.
Gorizontal tahdidlar va safar kun tartibi
Delegatsiyada yana boradigan fransuz liberali Pascal Canfin YI alohida tarmoqlardan tashqariga qarashi kerakligi haqida ogohlantirdi. «Biz tarmoqma-tarmoq muzokaralarga ochiqmiz, ammo ayni paytda tarmoq tahdidi bo‘lmagan narsalarga ham qaramiz. Bu bizning tarmoqlarimizga juda salbiy ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan gorizontal adolatsiz amaliyotlar xavfidir», — deb keltirilgan uning so‘zlari. 27–29 oktyabr kunlari deputatlar XTR savdo vazirligi va Butunxitoy xalq vakillari majlisi vakillari bilan, shuningdek, kutilganidek, Xanchjoudagi yuqori texnologiyali biznes vakillari bilan uchrashadi. Lange kelajakdagi kelishuvning boshqa mavzularini sanab o‘tdi: xitoy eksport cheklovlari — Pekin Yevropa sanoati uchun zarur bo‘lgan nodir yer metallari eksportiga qat’iy litsenziyalash talab qiladi, kimyo va mashinasozlik tarmoqlaridagi adolatsiz subsidiyalar, shuningdek, YI davlat xaridlaridagi arizalariga foizli narx ustamasi.
Bryusselning muvozanatlashuvi
Euronews ta’rifiga ko‘ra, YI Pekin bilan munosabatlarda cho‘zilgan arqonda yuradi: dialogni ragbatlantirib, ayni paytda savdo himoya choralari qo‘llamoqda. O‘tgan hafta YI rahbarlari Komissiyaga xitoy raqobati tahdidining shoshilinchligi tufayli kimyo va mashinasozlik tarmoqlarini himoya qilish uchun bir tomonlama kvotalar joriy etish bo‘yicha siyosiy mandat berdi. Shu bilan birga, ba’zi a’zo davlatlar, masalan, Ispaniya, xitoy investitsiyalarini jalb qilishga intilib, Pekinga nisbatan yumshoqroq yondashuv tarafdori.
