Asosiy ma’lumotlar
- Emine Erdog‘on 100 dan ortiq mamlakat vakillari ishtirokidagi Samarkanddagi sammitda chiqdi
- Uning so‘zlariga ko‘ra, G‘azoda uch yil ichida 21 mingdan ortiq bola halok bo‘lgan, 700 ming o‘quvchi ta’limdan mahrum
- Turkiya 15 yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun ijtimoiy tarmoqlarni chekladi va platformalar uchun yoshni tekshirish talablarini joriy qildi
Samarkanddagi sammitdagi nutq
Turkiya birinchi xonimi Emine Erdog‘on 21-oktyabrda 100 dan ortiq mamlakat vakillarini birlashtirgan Samarkanddagi bolalar farovandligiga investitsiyalar bo‘yicha Butunjahon sammitida chiqish qildi. U xalqaro hamjamiyatni bolalar, ayniqsa qarama-qarshiliklar zonalarida yashayotgan bolalar ehtiyojlarini global kun tartibi markazida saqlashga chaqirdi. «Biz bu yerda dunyodagi barcha bolalar uchun adolatli va teng imkoniyatlarni ta’minlash hamda ularning ehtiyojlari ovoziga berish uchun yig‘ildik», — dedi u va urush zonalaridagi, hatto «kelajak haqida orzu qilishga ham qodir emas» bolalar haqida gapirish zarurligini qo‘shdi.
G‘azodagi bolalar haqidagi ma’lumotlar
Erdog‘on G‘azodagi bolalarga oid raqamlarni keltirdi: oxirgi uch yil ichida 21 mingdan ortiq bola halok bo‘ldi, 10 mingdan ortig‘i qaytarilmas nogironlikka uchradi yoki oyoq-qo‘llarini yo‘qotdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bolalar saratonidan o‘limlarning 60 foizi qurolli qarama-qarshiliklar hududlariga to‘g‘ri keladi. U 197 tez yordam mashinasi, 38 kasalxona va 96 tibbiyot markazining bombardimon qilinib, ishdan chiqarilganini ma’lum qildi. Taxminan 700 ming o‘quvchi ta’lim olish huquqidan mahrum, uning so‘zlariga ko‘ra, G‘azodagi 1 milliondan ortiq bola farovand bolalik sharoitlariga ega bo‘lish umidida yashamoqda. «Hech kim orqada qolmaydigan dunyo faqat urush sirenalarida sukut saqlanganda mumkin», — dedi birinchi xonim.
Bolalar farovandligi uchun yangi qiyinchiliklar
Erdog‘on bolalar farovandligiga investitsiyalar jamiyatning barqaror rivojlanishi bilan bevosita bog‘liqligini ta’kidlab, an’anaviy ko‘rsatkichlarni zamonaviy qiyinchiliklar hisobiga qayta ko‘rib chiqishni taklif qildi. Oziq-ovqat, boshpana, xavfsizlik, ta’lim va sog‘liqni saqlash kabi asosiy ehtiyojlardan tashqari u iqlim o‘zgarishi, qurolli qarama-qarshiliklar, majburiy ko‘chish va yangi raqamli tahdidlarni nomladi. Yangi muammolar orasida u iqlim tashvishi, sun’iy intellekt, raqamli zo‘ravonlik va e’tibor ekspluatatsiyasini ajratib ko‘rsatdi.
Turkiyaning choralari
Birinchi xonim bolalarning jismoniy, aqlan, hissiy va ma’naviy ehtiyojlarini qamrab oluvchi Turkiyaning ijtimoiy siyosati haqida gapirdi. 2025-yil Oila yili deb e’lon qilindi, 2026–2035-yillar esa «Oila va aholi o‘n yilligi» deb ataldi. U Bolalar raqamli huquqlari konvensiyasini eslatib, Turkiya bolalarni raqamli muhit xavflaridan himoya qilgan birinchi mamlakatlar qatorida ekanini aytdi: 15 yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun ijtimoiy tarmoqlarga kirish cheklangan, platformalar esa yoshni tekshirish va ota-ona nazoratini joriy etishga majbur. Shuningdek, u urushdan ko‘chirilganlar, jumladan, 11 mingdan ortiq bolani qamrab olgan himoyalangan oilalar loyihasini tilga oldi.
Sammit tashkil etilishi
Erdog‘on O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyevning rafiqasi Ziroat Mirziyoyevaga sammitni tashkil etgani uchun rahmat bildirib, uchrashuv bolalar va insoniyatga foyda keltirishiga umid bildirdi. Tadbirda Turkiya oila va ijtimoiy xizmatlar vaziri Mahinur Ozdemir Goktash hamda NUN ta’lim va madaniyat jamg‘armasi kengashi raisi Esra Albayrak ham ishtirok etdi. «Bolalar — insoniyat yuragi. Ularga tegishli masalalar har doim global kun tartibi markazida qolishi kerak», — deb yakunladi Erdog‘on.
