Asosiy ma’lumotlar

  • Zarar ko‘rgan do‘konlar soni 3000 ga yetdi — bir kun oldin Carrefour rahbarining bahosida 1500 edi; Carrefour 50 do‘konda zarar, 20 tasi talon-taroj qilinganini ma’lum qildi
  • CAC 40 1,1% ga pasaydi, Fransiya va Germaniya 10-yillik obligatsiyalari daromadliligi farqi ~148 bazis punktgacha kengaydi
  • 2023-yilda sug‘urta yo‘qotishlari 793 mln yevroni tashkil etdi; tartibsizliklarni sug‘urtalashning yangi sxemasi Yevropa Komissiyasining ma’qovlanishini kutmoqda

Zarar ko‘rgan do‘konlar soni ikki barobar oshdi

O‘tgan hafta oxiri Fransiyadagi tartibsizliklar paytida zarar ko‘rgan do‘konlar soni kamida 3000 ga yetdi — bir kun oldin xabar qilingan ko‘rsatkichdan ikki barobar ko‘p. Yakshanba kuni Carrefour rahbari va FCD chakana savdo federatsiyasi raisi Aleksandr Bompar zarar ko‘rgan do‘konlar sonini taxminan 1500 deb baholagan va tarmoq yo‘qotishlarini bir necha yuz million yevro deb aytgan edi. Dushanba kunga kelib hukumat hisobi 3000 ga yetdi. Carrefour 50 do‘konda zarar, ulardan 20 tasi talon-taroj qilinganini ma’lum qildi; zarar ko‘rganlar orasida Marseldagi Louis Vuitton butik ham bor edi.

Sug‘urtachilar hali zararni baholay olmayapti

France Assureurs sug‘urtachilar federatsiyasi Euronews’ga a’zolari «zarar ko‘rgan mijozlarga yordam berish uchun to‘liq safarbar qilinganini», biroq yo‘qotishlarga hatto dastlabki baho ham bera olmasligini yoki topshirilgan arizalar sonini aytolmasligini ma’lum qildi. Federatsiyaning inqiroz jamoasi uni «g‘oyata shafqatsiz voqealar» deb ataganidan so‘ng butun mamlakat bo‘ylab davlat organlari bilan ishlamoqda. Federatsiya ma’lumotlariga ko‘ra, fransuz do‘kon va binolar polislari aksariyati «tartibsizliklar va ommaviy tartibsizliklar» qoplanmasini o‘z ichiga oladi — u odatda yong‘in, o‘g‘irlik, vandalizm va singan vitrinalarni, shuningdek himoya qalqonlari va qo‘riqlash xarajatlarini qoplaydi. Do‘kon yopilishi uchun kompensatsiya faoliyat uzilishi holati uchun qo‘shimcha qoplanmasiga bog‘liq: u yo‘qotilgan yalpi foydadan, tushumdan emas, hisoblanadi va odatda faqat yopilish sug‘urtalangan moddiy zarar bilan bog‘liq bo‘lsa amal qiladi. Ba’zi shartnomalar binolar zararsiz ham to‘lovga ruxsat beradi, lekin faqat «polisda to‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘rsatilgan holatlarda». Sug‘urtalovchilarda odatda sug‘urtachini xabardor qilish uchun besh kun bor, ayrim qoplanma turlari uchun politsiyaga ariza topshirish shart.

Bozorlar pasayish bilan javob berdi

Dushanba kuni fransuz CAC 40 indeksi 1,1% ga pasayib yopildi, keng Euro STOXX 600 (−0,9%) dan yomonroq. Carrefour aksiyalari 2,2% ga, LVMH — 1,8% ga tushdi. Sug‘urta qog‘ozlari ham arzonlashdi: Parijda AXA 1,3%, SCOR — 0,9% yo‘qotdi; Milanoda Generali 2,3% ga, Unipol — 3,2% ga pasaydi. Fransiya 10-yillik davlat obligatsiyalarining daromadliligi taxminan sakkiz bazis punktga oshib 4,94% ga yetdi, Germaniyaning esa to‘rt bazis punktdan kam qo‘shildi; ikki mamlakat qarz olish xarajatlari o‘rtasidagi farq taxminan 148 bazis punktgacha kengaydi.

2023-yil namunasi: 793 mln yevro sug‘urta yo‘qotishlari

2023-yil iyun-iyuldagi tartibsizliklar 793 mln yevrolik sug‘urta yo‘qotishlariga olib keldi, deb ma’lum qildi France Assureurs. Sug‘urtachilar o‘rtacha zarari taxminan 46 600 yevro bo‘lgan 17 000 ga yaqin arizani ko‘rib chiqdi. Summaning uchdan ikki qismi (taxminan 523 mln yevro) do‘kon va tijorat ko‘chmas mulkiga, choragi (deyarli 200 mln yevro) hujumlarga uchragan meriyalari, maktablari va avtobuslari bo‘lgan mahalliy hokimiyatlarga, qolgan 7% avtomobillarga to‘g‘ri keldi. Senat tekshiruvi keyinchalik umumiy mulkiy zararni 1 mlrd yevroga yaqin deb baholadi: yo‘qotishlarning bir qismi rasman qayd etilmagan, boshqalari faqat qisman sug‘urtalangan edi. CCI France ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda taxminan 2500 korxona zarar ko‘rgan edi — hozirgi hukumat hisobi bu raqamni allaqachon oshirib yubordi.

Yangi sug‘urta sxemasi hali ishlamayapti

2026-yilgi byudjet qonuni tartibsizliklardan zararni qoplashni ayrim mulk sug‘urtasi polislari uchun majburiy qildi va sug‘urtachilarga yirik yo‘qotishlar paytida yordam berish uchun milliy fond yaratdi. Sug‘urtachilar fondni tegishli premiyalarning 1,5% gacha bo‘lgan to‘lovlari hisobidan moliyalashtiradi, davlat esa yiliga 4 mlrd yevrogacha kafolat beradi. Biroq sxema hali kuchga kirmagan: Yevropa Komissiyasining ma’qovlanishi va qo‘llash to‘g‘risidagi hukumat farmoni talab qilinadi. Zarar ko‘rgan kompaniyalar uchun bu kompensatsiyalar amaldagi sug‘urta shartnomalariga bog‘liq bo‘lishini anglatadi.

Davlat choralari va byudjetga yuk

Bosh vazir Sebastyan Lekorni dushanba kuni zarar ko‘rgan kompaniyalar seshanbadan boshlab xodimlarni activité partielle — subsidiyalanadigan bekorchilikning davlat dasturiga o‘tkaza olishlarini aytdi. U mahalliy hokimiyatlarni nuqtaviy komendantlik soatlari joriy etishga chaqirdi va zarur bo‘lganda favqulodda holat e’lon qilinishini ma’lum qildi. Prezident Emmanuel Makron hibsga olishlar soni 2400 dan oshgach, ichki ishlar vaziri Loran Nunyesning iste’fosini qabul qilishdan bosh tortdi. Har bir davlat yordami chorası byudjetga yukni oshiradi: bu yil defitsit prognoz bo‘yicha YaIMning 5,4% ini tashkil etadi, davlat qarzi esa YaIMning 119% ini. Tartibsizliklarning yakuniy qiymati hali noma’lum.