Asosiy ma’lumotlar

  • Creotech 2029-yilga qadar yangi zavodni rejalashtirmoqda: yiliga 40 ta turli modeldagi yoki 100 ta bir modeldagi yo'ldosh, hozirgi 10 ta o‘rniga
  • Bosh direktor Brona: tashuvchi raketalari Tramp ma'muriyati qo‘lida YIga qarshi siyosiy bosim vositasiga aylanmoqda
  • O‘tgan yili Yevropa 324 ta orbital uchirishdan 8 tasiga, AQSh esa 193 tasiga ega bo‘ldi; Starlink faol yo'ldoshlarning 60% dan ko‘pini tashkil etadi

Ishlab chiqarishning o‘n barobar o‘sishi

Polsha sun'iy yo'ldosh ishlab chiqaruvchisi Creotech Instruments 2029-yilga qadar ishlab chiqarish quvvatlarini o‘n barobar oshirishni niyat qilganini kompaniya bosh direktori Gjegosh Brona Reuters agentligiga bergan intervyusida ma'lum qildi. Kompaniya Mazovets vodiysida yiliga turli modellarda 40 ta yoki bir modelda 100 ta sun'iy yo'ldosh ishlab chiqarishga qodir yangi zavod ochishni rejalashtirmoqda. Taqqoslash uchun: hozirgi Varshava yaqinidagi Pyasechnodagi maydonchada yiliga 10 ta yo'ldosh ishlab chiqariladi. Bu bayonot Yevropa amerika texnologiyalariga bog‘liqligini kamaytirishga urinayotgan sharoitda qilindi.

Kontekst: Starshield cheklovlari va AQShga bog‘liqlik

Intervyudan ikki kun oldin Ilon Maskning SpaceX kompaniyasi Oq uy topshirig‘i bilan Ukrainaga Starlink tarmog‘ining harbiy versiyasi bo‘lgan Starshieldga kirishni cheklab qo‘ygani haqida xabarlar paydo bo‘ldi. Donald Tramp so‘ngra shunday dedi: «Bu men emasdim va menimcha bu Ilon ham emas. Kimning qilgani noma'lum. Men tushungancha, hamma narsa avvalgidek». Kim qaror qabul qilgani noaniqligi — muammolardan biri; Yevropa rahbarlari uchun Tramp ma'muriyatining amerika texnologiyalarini ittifoqchilarga bosim vositasi sifatida ishlatish imkoniyatining o‘zi yanada xavotirli.

Yevropaning uchirishlarda orqada qolishi

Yevropa raketa uchirishlarda AQShdan sezilarli darajada orqada: o‘tgan yili dunyodagi 324 ta orbital uchirishdan unga faqat 8 tasi to‘g‘ri kelgan, AQShga esa 193 tasi. Yevropa kosmik agentligi ma'lumotlariga ko‘ra, faqat Starlink faol yo'ldoshlarning 60% dan ko‘pini tashkil etadi. Yevropa sanoati Starlinkka muqobil yaratola oladimi degan savolga Brona kontinent minglab yo'ldosh ishlab chiqarishi mumkin, lekin ularni uchiradigan hech kim bo‘lmaydi, deb javob berdi. «Tashuvchi raketalari hozir Donal Tramp ma'muriyati qo‘lida Yevropa Ittifoqiga siyosiy bosim vositasiga aylanmoqda», — dedi u.

Creotechning amerika raketalari bog‘liqligi

Raketa ishlab chiqarmaydigan Creotech amerika qurol eksporti qoidalarining ta'siridan qochish uchun yo'ldoshlaridan amerika texnologiyalarini ataylab chiqarib tashlaydi; bu qoidalar bo‘yicha Vashington kichik amerika komponenti bo‘lgan yo'ldoshlarning ham sotuvini bloklashi mumkin. Shunga qaramay, kompaniya amerika raketalari bog‘liq: SpaceX Creotech tomonidan polsha harbiy MikroGlob dasturi uchun qurilgan to‘rtta yo'ldoshning barchasini orbitaga chiqargan.

Yevropaning uchirishlarni kengaytirish rejalari

Yevropa uchirish imkoniyatlarini bir necha yo‘l bilan kengaytirishga harakat qilmoqda. ESA sentyabr oyida yo'ldoshlarni joylashtirishdagi mumkin bo‘lgan tor joyni bartaraf etish uchun yaqin yillarda Ariane 6 va Vega-C raketalari uchirishlari sonini oshirishni ko‘rib chiqayotganini e'lon qildi; ESA bosh direktori Yozef Ashbacher talab keskin o‘sishidan oldin qarorni tez qabul qilish kerakligini aytdi. Ariane 6 operatori Arianespace kompaniyasi 2027-yildan boshlab yiliga to‘qqiz-o‘n uchirishni rejalashtirmoqda. Yevropa komissari mudofaa va kosmos bo‘yicha Anrius Kubilyus YI davlat yo'ldoshlari sonini 80 tadan 630 tagacha oshirish va 2034-yilga qadar Yevropa hamda Kanadadagi maydonchalardan yiliga 62 ta uchirish o‘tkazishni xohlayotganini — Galileo va Copernicus dasturlarining kutilayotgan talabini qondirish uchun — bildirdi. Ashbacher, shuningdek, MKS 2030-yil oxiri — 2031-yil boshida foydalanishdan chiqarilishidan oldin mustaqil yevropa ekipajli kemasi va qaytish tizimini ishlab chiqish bo‘yicha 10 mlrd yevro va 10 yillik reja taklif qildi. Mart oyida ESA uchirish sohasidagi xususiy kompaniyalar va startaplarni qo‘llab-quvvatlash uchun European Launcher Challenge dasturini ishga tushirdi; rejalarda Shotlandiyadagi SaxaVord va Norvegiyadagi Andoya tijorat kosmodromlari bor, Isar Aerospace va Rocket Factory Augsburg kompaniyalari esa kichik va o‘rta sinf uchirishlar variantlarini kengaytirishga yo‘naltirilgan.

Creotech mahsulotlari va keyingi kengayishi

Creotech o‘zining Hypersat modul platformasida odatda 10 kg dan bir necha o‘n kilogrammgacha bo‘lgan kichik yo'ldoshlar va mikro yo'ldoshlar ishlab chiqaradi. Uning mahsulotlar qatoriga Yerni kuzatish platformasi HyperSat, Seagull, Eagle 2.0 va Nano 2.0 modellari, shuningdek, Polsha qurol agentligi uchun qurilgan va shu oyda uchirilgan PIAST va MikroGlob yo'ldoshlar guruhlari kiradi. Kompaniya ESA bilan hamkorlik qilib, Comet Interceptor, JUICE, LISA, Plasma Observatory missiyalari va Oy yuzasini xaritalash bo‘yicha Twardowski Oy missiyasi uchun platformalar va tizimlarni taqdim etadi. Brona yaqin haftalarda Creotech Fransiya va Germaniyada qizil kompaniyalar ochishni boshlashini va 2032-yilga qadar 500 kg massali yo'ldoshlar qurishni kutayotganini qo‘shdi.