Asosiy ma’lumotlar

  • Sun'iy intellekt chip va serverlari 2025-yilda jahon tovar savdosining taxminan oltidan bir qismini tashkil etdi va tarmoq qiymati o'sishining 42%ini ta'minladi (JST prognozi)
  • Nvidia GB200 NVL72 serverining kuzatilgan taxminan $2,92 mln qo'shimcha qiymatining 68% foydaga to'g'ri kelgan, asosan Nvidia'da
  • Yakuniy qiymatda mehnat ulushi — 14,2%: ishlab chiqarish ishchilariga 4,3%, muhandislar va menejerlarga 9,9%

Sun'iy intellekt bumidan olingan foyda ta'minot zanjirining yuqori bosqichlarida to'plangan

Sun'iy intellekt ishlab chiqarishi butun dunyoni qamrab olmoqda, ammo BMT Savdo va Taraqqiyot Konferensiyasi (YUNGTAD) bahosiga ko'ra, yaratilayotgan qiymatning katta qismi texnologiyalarni loyihalash va intellektual mulkni nazorat qiluvchi kompaniyalarda qolmoqda. Sun'iy intellekt bumidan olingan foyda ta'minot zanjirining yuqori marjali bosqichlarida «qotib qolmoqda».

Tarmoqning jahon savdosidagi miqyosi

Jahon savdo tashkiloti prognoziga ko'ra, sun'iy intellekt chip va serverlari 2025-yilda jahon tovar savdosining taxminan oltidan bir qismini tashkil etib, tarmoq qiymati o'sishining 42%ini ta'minlagan. Sun'iy intellekt serverlarini ishlab chiqarish xomashyo qazib olishdan yarimo'tkazgichlar, energiya uskunalari va sovutish tizimlarigacha bo'lgan keng zanjirni o'z ichiga oladi, bunda har bir mamlakat o'ziga mavjud bosqichga qarab har xil iqtisodiy foyda oladi.

Mamlakatlar o'rtasida rollar taqsimoti

Chili va Peru sun'iy intellekt uskunalari uchun xomashyo yetkazib beradi, Janubiy Koreya va Tayvan yarimo'tkazgichlar ishlab chiqarishda hukmron, Malayziya va Meksika esa yakuniy yig'ishda yetakchi. YUNGTAD ma'lumotlariga ko'ra, ilg'or server tizimlarida ishlatilgan kremniy, mis va qalayning umumiy qiymati yakuniy sotuv narxining atigi 0,2%ini tashkil etgan.

Nvidia GB200 NVL72 misolida tahlil

YUNGTAD qiymati taxminan $3,3 mln bo'lgan Nvidia GB200 NVL72 server tizimining ishlab chiqarilishini tahlil qildi. Tadqiqot qo'shimcha qiymatning 87% dan ortig'ini shakllantiruvchi faoliyat turlari va yetkazib beruvchilar guruhlarini kuzatdi: kuzatilgan taxminan $2,92 mln qiymatning 68% operatsion xarajatlar va soliqlar ayirilgandan keyingi foydaga to'g'ri kelgan. Foydaning mutlaq ko'p qismi Nvidia'ga nasib etgan, u chip loyihalashtiradi, ammo fizik ishlab chiqarishni autsorsingga beradi.

Mehnat ulushi va rivojlanayotgan mamlakatlar ahvoli

Kuzatilgan qiymatning atigi 4,3% tizimni fizik ishlab chiqarishda band bo'lgan ishchilarga, 9,9% esa ishlab chiqarishdan tashqari xodimlarga (menejerlar va loyihalash muhandislariga) to'g'ri kelgan; mehnatning umumiy ulushi 14,2%ni tashkil etgan. Sun'iy intellekt bumi rivojlanayotgan mamlakatlar mineral eksportini oshirdi, ammo hozircha zanjir yaratayotgan boylikdagi ulushini oshirmadi. Rivojlanayotgan bozorlardagi yig'ish ish o'rinlari yaratadi, biroq iqtisodiy foyda yuqori texnologiyali loyihalash daromadlaridan orqada qolmoqda.

Tavsiyalar va to'siqlar

9-oktabrda e'lon qilingan «Savdo va taraqqiyot to'g'risidagi 2026-yilgi hisobot»da YUNGTAD rivojlanayotgan mamlakatlarga chet el investitsiyalarini jalb qilishga qaratilgan e'tiborni mahalliy yetkazib beruvchilarni mustahkamlash va malakali kadrlar tayyorlashga qaratishni tavsiya qildi. Hisobotda rivojlanayotgan mamlakatlarga sun'iy intellekt komponentlari ishlab chiqarishining yuqori darajalariga kirib borish juda qiyinligi qayd etilgan: tarmoq ulkan kapital talab qiladi va geosiyosiy to'siqlarga duch keladi.