Asosiy ma’lumotlar

  • TSK Harbiy-dengiz kuchlari: 2 million barrelga yaqin neft tashigan tanker Hormuz bo‘g‘ozida minaga urilib, kuchli yong‘in chiqqan
  • Eron kemani navigatsiya va radar tizimlarini o‘chirib qo‘yganlikda hamda «ruhsatsiz yo‘nalish» bo‘ylab o‘tishga urinishda aybladi
  • Admiral Brad Cooper (CENTCOM): «Hormuz bo‘g‘ozi Eron emas, AQSh va mintaqaviy hamkorlarimiz nazorati ostida»

Hormuz bo‘g‘ozidagi hodisa

Islomiy inqilob qo‘riqchilari korpusi (TSK) Harbiy-dengiz kuchlari 2 million barrelga yaqin xom neft tashigan neft supertankeri Hormuz bo‘g‘ozidan o‘tishga urinayotganda dengiz minasiga urilganini ma’lum qildi. Eron davlat ommaviy axborot vositalari va Tasnim agentligi orqali tarqatilgan bayonotga ko‘ra, «kuchli portlash» va «shiddatli yong‘in» sodir bo‘lgan. Fars agentligi yonayotgan kemani ko‘rsatishi aytilgan video e’lon qildi. Hodisaning aniq joyi xabar qilinmadi. Bayonot kemaning nomini, egasini yoki bayrog‘ini ko‘rsatmaydi, shuningdek, jabrlanuvchilar va zarar darajasi haqida ma’lumot ham yo‘q.

Eron tomonining ayblovlari

TSK Harbiy-dengiz kuchlari kemani aniqlanishdan qochish uchun pozitsionlash va radar tizimlarini o‘chirib qo‘ygan «noqonuniy» tanker deb ta’rifladi va TSK ta’kidiga ko‘ra, u bo‘g‘oz orqali yuk tashish uchun AQSh harbiy yordamidan foydalanishga urinayotgan edi. Bayonotda tanker «ruhsatsiz yo‘nalish» bo‘ylab ketayotgani aytiladi. Unda shunday ibora ham bor: «Hormuz bo‘g‘ozi yopiqdir va Hormuz bo‘g‘ozida Eron qoidalariga itoatsizlikning natijasi — AQSh terrorchilik armiyasiga bo‘lgan ishonch o‘chog‘ida yonishdir».

AQSh pozitsiyasi va kontekst

Amerika harbiy tomoni TSKning bo‘g‘oz ustidan nazorati haqidagi da’volarni qayta-qayta rad etib, savdo kemalari «TSKning asossiz tajovuziga qaramay» mintaqa bo‘ylab harakatlanishda davom etayotganini bildirdi. CENTCOM qo‘mondoni admiral Brad Cooper juma kuni AQSh kuchlari kemalarni himoya qilish uchun mintaqaviy ittifoqchilar va hamkorlar bilan, shuningdek, yuk tashish sohasi bilan hamkorlik qilayotganini xabar qilib, shunday dedi: «Aniq bo‘lishingizni so‘rayman: Hormuz bo‘g‘ozi Eron emas, Qo‘shma Shtatlar va mintaqaviy hamkorlarimiz nazorati ostida. U ishlash uchun ochiq qolmoqda».

Taranglik foni

Hodisa Hormuz bo‘g‘ozida — dunyo neft va gaz yetkazib berishining muhim tuguni — dengiz navigatsiyasi erkinligi atrofida Eron va AQSh o‘rtasidagi ziddiyatlar keskinlashgan fonida yuz berdi. Euronews ma’lumotiga ko‘ra, 28-fevralda AQSh va Isroilning Eronga zarbalari ortidan Eron odatda jahon dengiz neft savdosining qariyb 25 foizi o‘tadigan yo‘lni amalda to‘sib qo‘ydi, AQSh esa javoban Eron portlariga dengiz blokadasi joriy qildi. Anadolu esa 28-fevralda hujumlar boshlanganidan buyon bo‘g‘oz orqali kema harakati jiddiy buzilganini qayd etadi.