Asosiy ma’lumotlar
- Van I Bokuda CICA yettinchi sammiti doirasida Hersog bilan uchrashdi va G‘arbiy qirg‘oqda aholi punktlarini «majburiy barpo etish»ni to‘xtatishga chaqirdi.
- Xitoy G‘azaning ikki million aholisi uchun kirishni to‘liq ochishni shoshilinch ustuvor vazifa deb atadi.
- Hersog Isroilning tinchlikka intilishini va xavfsizlikka tahdidlarni, «avvalo Eron va uning terrorchilik proksilari»dan kelib chiqadigan tahdidlarni ta’kidladi.
Bokudagi uchrashuv
Xitoy tashqi ishlar vaziri Van I payshanba kuni Bokuda CICA (Osiyodagi o‘zaro hamkorlik va ishonch choralari sammiti) yettinchi sammiti doirasida Isroil prezidenti Itsxak Hersog bilan uchrashdi. Xitoy tashqi ishlar vazirligi ma’lumotiga ko‘ra, Van I Isroilni okkupatsiya qilingan G‘arbiy qirg‘oqda aholi punktlarini «majburiy barpo etish»ni to‘xtatishga va bu harakatlarni orqaga qaytarishga chaqirdi. U Falastin masalasini «shu asrning eng katta tarixiy adolatsizligi» deb atadi va ikki davlat yechimi «to‘g‘ri yo‘nalish» ekanini aytdi.
Ustuvor vazifa — G‘azaga kirish
Van I mintaqadagi vaziyatni taranglik sifatida tavsiflab, G‘azaga kirishni to‘liq ochishni shoshilinch ustuvor vazifa deb atadi, shunda uning ikki million aholisi keyingi gumanitar falokatga duch kelmasin. BBC ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yil oktyabridagi sulh boshlanganidan buyon G‘azaga Isroil zarbalarida 1400 dan ortiq falastinlik halok bo‘ldi; sulh 2023-yil 7-oktyabrdagi XAMAS hujumidan keyin boshlangan urushni to‘xtatish bitimining birinchi bosqichi bo‘ldi, biroq keyingi bosqichga o‘tish bloklangan — Isroil va XAMAS bir-birini shartlarni buzishda o‘zaro ayblamoqda.
Falastinni qo‘llab-quvvatlash va ikki tomonlama munosabatlar
Falastin tashqi ishlar vaziri Varsen Aagabekyan Shaxin bilan alohida uchrashuvda Van I Xitoy «falastin xalqining qonuniy milliy huquqlarini tiklash uchun olib borayotgan adolatli kurashini» «qat’iy» qo‘llab-quvvatlaydi, Falastin masalasiga adolatli yechim topilmasa Yaqin Sharqda mustahkam tinchlik mumkin emas, deb bildirdi. Anadolu keltirgan Falastin vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil oktyabridan buyon AQSH qo‘llab-quvvatlagan Isroil hujumi G‘azada 74 000 dan ortiq falastinlikni o‘ldirib, 175 000 dan ortig‘ini yaralagan va sektor infratuzilmasining 90 foizini vayron qilgan.
Hersog pozitsiyasi va kontekst
Hersog X platformasida bunday uchrashuvdan «xursand» bo‘lganini, u ikki tomonlama munosabatlar va Yaqin Sharqdagi vaziyatga bag‘ishlanganini xabar qildi. U Isroilning mintaqada tinchlikka intilishini «strategik tahdidlar» bilan birga, «avvalo Eron va uning terrorchilik proksilari»dan keluvchi xavfsizlik tahdidlari kontekstida ta’kidladi. BBC Xitoy Eron bilan yaqin aloqalarni saqlab qolayotgani va Eron neftining eng yirik xaridori ekanini qayd etadi. Van I, shuningdek, 2027-yilda ikki davlat o‘rtasidagi diplomatik munosabatlarning 35 yilligi va innovatsion hamkorlikning 10 yilligi to‘lishini qayd etib, hamkorlikni rivojlantirishga tayyorlik bildirdi. Pekin ilgari vositachi sifatida chiqqan edi: 2023-yilda Eron va Saudiya Arabistoni o‘rtasidagi diplomatik munosabatlarni tikladi, 2024-yilda esa raqib falastin guruhlari o‘rtasida vaqtinchalik «milliy yarashuv hukumati» to‘g‘risidagi kelishuvga erishdi, biroq u hech qachon amalga oshirilmadi.
Image source, Getty Images
China has been positioning itself as a mediator for conflicts in the Middle East
