Asosiy ma’lumotlar

  • Samarqandda Barnahus modeli asosida jinoyatlardan zarar ko‘rgan bolalar bilan protsessual harakatlar uchun «Najot» markazi tashkil etiladi
  • Barcha harakatlar audio va videoga yozib olinadi; yozuvlardan bolani sudga chaqirmasdan sud jarayonida foydalanish mumkin bo‘ladi
  • 2027-yildan boshlab jabrlanuvchi va guvoh bolalarga davlat hisobidan advokatlar taqdim etiladi

Prezident farmoni va markaz tashkil etilishi

O‘zbekiston prezidentining «Bolalarning ijtimoiy himoya tizimini takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi farmoni qabul qilindi, bu haqda Adliya vazirligi ma’lum qildi. Hujjatga muvofiq, Samarqandda islandiya Barnahus («Bola uyi») modeli asosida «Najot» bolalar markazi tashkil etiladi. Model shundan iboratki, zo‘ravonlik yoki boshqa jinoyatlardan zarar ko‘rgan bolalar bitta ixtisoslashtirilgan markazda psixologik, tibbiy va yuridik yordam oladilar, tergov harakatlari esa qayta jarohatlanish va turli mutaxassislar tomonidan ko‘p marta so‘roq qilinishining oldini olish uchun xavfsiz sharoitda o‘tkaziladi.

20 oktyabrdan protsessual harakatlar

20 oktyabrdan boshlab markazning maxsus xonalarida Jinoyat kodeksining tegishli moddalari bilan nazarda tutilgan jinoyatlardan zarar ko‘rgan voyaga yetmaganlar so‘roq qilinadi, ekspertizalar uchun namunalar olinadi, ekspertizalar, tanishtirish va Samarqand viloyati hududida sodir etilgan jinoyatlar bo‘yicha boshqa zarur protsessual harakatlar o‘tkaziladi. Bolani markazga yetkazib borish va uning xavfsizligini ta’minlash ichki ishlar organlari tomonidan tashkil etiladi. Harakatlarni markaz psixologining xulosasi asosida ishlaydigan maxsus tayyorlangan prokuratura xodimi — intervyuer o‘tkazadi. Bolaning qonuniy vakili, uning advokati, tergovchi, ekspertlar, ijtimoiy ishchi va psixolog qatnashishi mumkin. Bolani gumon qilinuvchi, ayblanuvchi, ularning yaqinlari yoki himoyachilari bilan qonuniy vakilisiz uchratish taqiqlanadi.

Audio va video yozuv hamda sud jarayonida foydalanish

Barcha protseduralar majburiy ravishda audio va videoga yozib olinadi. Yozuvlar stenogramma bilan birga jinoiy ish materiallariga ilova qilinadi; ulardan bolani sudga chaqirmasdan sud jarayonida foydalanish mumkin bo‘ladi. Yozuvlarni markazda saqlash, ularni uchinchi shaxslarga berish yoki har qanday shaklda tarqatish taqiqlanadi. UzNews.uz ma’lumotiga ko‘ra, bu Jinoyat kodeksining zo‘rlash, jinsiy ehtiyojni xunuk shaklda zo‘ravonlik bilan qondirish, jinsiy aloqaga majburlash, voyaga yetmaganlar ishtirokidagi jinsiy jinoyatlar, jinsiy jinoyatlar bilan bog‘liq hollarda odam savdosi, shuningdek, shaxsning shaxsiy hayoti to‘g‘risidagi ma’lumotlarni tarqatish moddalari bo‘yicha ishlariga tegishli.

Shtat, mutaxassislar va kengaytirish istiqbollari

Markaz faoliyati uchun to‘rtta shtat birligi ajratiladi. Zarurat bo‘lganda tarjimonlar, defektologlar, psixiatrlar, reabilitologlar va boshqa mutaxassislar ularning xizmati soatbay to‘lov bilan jalb etiladi. Agar markaz faoliyati ijobiy natijalar bersa, qolgan hududlarda bunday markazlar tashkil etish bo‘yicha takliflar tayyorlanadi.

Bepul advokatlar va ishonch telefoni

2027-yil 1-yanvardan boshlab jinoiy ishlar bo‘yicha jabrlanuvchi yoki guvoh sifatida o‘tayotgan bolalarga davlat hisobidan advokatlar taqdim etiladi — ular bolalar bilan ishlash bo‘yicha maxsus tayyorgarlikdan o‘tgan yuristlar tomonidan ko‘rsatiladi. 2026-yil oxirigacha har bir hududda kamida o‘nta bunday advokat tayyorlash rejalashtirilgan bo‘lib, tanlovda ayollarga afzallik beriladi. Bundan tashqari, Ijtimoiy himoya milliy agentligining 1246 raqamli kechayu kunduz ishonch telefoni 112 qisqa raqamli yagona dispetcherlik xizmati bilan integratsiya qilinadi, bu esa murojaatlarni qabul qilish va ularni avtomatik tarzda qayta ishlash imkonini beradi.