Asosiy ma’lumotlar
- AUGA: privatizatsiya ro‘yxatiga kiritilish darhol savdo bo‘lishini anglatmaydi; qarorlar Prezident Administratsiyasi bilan kelishuv asosida qayta ko‘rilishi mumkin
- Yakkasaroy tumanidagi 58-sonli bog‘cha (0,56 ga, 120 o‘rin) bolalar 720 o‘rinli yangi bog‘chaga ko‘chirilgandan keyin sotiladi — xususiy bog‘cha qurish sharti bilan
- Hokimiyat ma’lumotlariga ko‘ra, 2023–2026-yillarda Toshkentning 12 tumanining 11 tasida maktabgacha ta’lim qamrovi pasaygan; poytaxt bog‘chalaridagi o‘rinlar tanqisligi — 65 ming
AUGA faoliyat yuritayotgan bog‘chalarni privatizatsiya qilish haqidagi izohi
O‘zbekiston Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (AUGA) faoliyat yuritayotgan bolalar bog‘chalari privatizatsiya qilinadigan obyektlar ro‘yxatiga kiritilishi haqida izoh berdi. Buni 8-oktabr kuni matbuot anjumanida idora rahbari Sohibjon Murodov jurnalistlar savollariga javoban ma’lum qildi. OMM vakili Toshkentning Yakkasaroy tumani va Qashqadaryo viloyatida taxminan o‘n nafar faoliyat yuritayotgan bolalar bog‘chasini sotish rejalari jamoatchilik muhokamasiga e’tibor qaratdi va agentlik ilgari asosan bo‘sh va foydalanilmayotgan binolarni sotish haqida gapirganini ta’kidladi.
Yakkasaroy tumanidagi 58-sonli bog‘cha
Murodovning aytishicha, privatizatsiya dasturiga 0,56 ga maydonli, 120 tarbiyalanuvchiga mo‘ljallangan 58-sonli bolalar bog‘chasi binosi kiritilgan. «Agar bizning saytimizga joylashtirgan suratlarimizga qarasangiz, bu bog‘cha faoliyat yuritayotganini ko‘rasiz. Lekin bino juda eskirgan, unda hatto poydevor ham yo‘q», — dedi AUGA rahbari. Xuddi shu mahallada byudjet mablag‘lari hisobiga 720 o‘rinli yangi bog‘cha qurilmoqda, tarbiyalanuvchilar unga ko‘chirilishi rejalashtirilgan. Sotish to‘g‘risida qaror qabul qilingan, ammo savdolar hali boshlanmagan: eski obyekt uning o‘rnida xususiy bolalar bog‘chasi qurish sharti bilan sotuvga chiqarilishi rejalashtirilgan.
Qarorlarni qayta ko‘rib chiqish imkoniyati
Murodov ko‘chmas mulkning privatizatsiya ro‘yxatiga kiritilishi uni darhol savdoga chiqarishni anglatmasligini ta’kidladi: sotishdan oldin har bir obyekt qo‘shimcha o‘rganishdan o‘tishi kerak. Uning so‘zlariga ko‘ra, ba’zi hollarda jamoatchilikning privatizatsiya maqsadga muvofiqligi haqidagi shubhalari asosli bo‘lib chiqadi. «Agar bu shubhalar tasdiqlansa, qarorni qayta ko‘rib chiqish imkoniyatimiz bor. Ro‘yxatga izohda Prezident Administratsiyasi bilan kelishuv asosida Davlat aktivlarini boshqarish agentligi obyektlarni ro‘yxatdan chiqarishi yoki unga o‘zgartirishlar kiritishi mumkinligi ko‘rsatilgan», — dedi u.
Qashqadaryo viloyatidagi vaziyat
AUGA ma’lumotlariga ko‘ra, Qashqadaryo viloyatidagi bog‘cha binosi yirik davlat neft-gaz korxonasi balansida bo‘lib, u uchun maktabgacha ta’lim muassasasini saqlash asosiy faoliyat emas. Shu bilan birga, bog‘cha allaqachon xususiy tadbirkor tomonidan ijara shartlari asosida ekspluatatsiya qilinmoqda. «Bu davlat bog‘chasi emas. U allaqachon xususiy sektorda ijara shartlari asosida ishlaydi», — dedi Murodov va bu hududda davlat bog‘chasi ham faoliyat yuritishini qo‘shimcha qildi. Agentlik obyektni xususiy investorlarga uning maqsadli yo‘nalishini saqlash majburiyati bilan taklif qilishni niyat qilmoqda: uni boshqacha ishlatishga ruxsat berilmaydi.
Maktabgacha ta’limda xususiy sektor roli
Murodov keltirgan ma’lumotlarga ko‘ra, taxminan o‘n yil oldin O‘zbekistonda maktabgacha ta’lim qamrovi o‘rtacha 27–28%ni tashkil etgan, ayrim tumanlarda esa yanada past bo‘lgan. Hozir u 68%ga yetgan, hokimiyat uni 70%ga yetkazishni rejalashtirmoqda. «Barcha bog‘chalar byudjet mablag‘lariga qurilmagan. Ularning katta qismi — xususiy bog‘chalar yoki davlat-xususiy sheriklik asosida tashkil etilgan muassasalar», — dedi AUGA rahbari. Uning fikricha, ba’zi hollarda xususiy maktabgacha ta’lim muassasalari sifatliroq tarbiya beradi. Davlat tadbirkorlarning ishtiroki uchun sharoitlarni yaratishda davom etmoqda: ayrim yer uchastkalari xususiy maktab yoki bog‘cha qurish majburiyati bilan savdoga chiqarilmoqda.
Toshkentdagi o‘rinlar tanqisligi
«Gazeta» o‘rganib chiqqan hokimiyat ma’lumotlariga ko‘ra, 2023–2026-yillarda Toshkentning 12 tumanining 11 tasida maktabgacha ta’lim qamrovi pasaygan. Eng sezilarli qisqarish — Sergeli tumanida (125,3%dan 75,1%gacha), Yakkasaroyda (124%dan 96,8%gacha) va Bektemirda (115%dan 74,8%gacha). Poytaxt hokimi Shavkat Umurzakov «Gazeta»ga bergan intervyusida qamrovning kamida 90%, ideal holda — 100% bo‘lishini maqbul deb atadi. 2026-yilga mo‘ljallangan reja ko‘rsatkichlariga ko‘ra 90% chegara faqat Yakkasaroy (96,8%) va Mirzo Ulug‘bek (92,1%) tumanlarida zabt etiladi; eng past qamrov Shayxontohur (57,9%), Yangihayot (68,1%) va Yunusobod (70,5%) tumanlarida kutilmoqda. Dinamika bir xil emas: Yashnobod tumanida qamrov 2023-yildagi 48,5%dan 2026-yilda 74,1%gacha o‘sgan, Yakkasaroyda esa pasayishiga qaramay, 2018-yilgi darajadan (91,4%) yuqori qolmoqda. Umurzakov davlat maktablari va bog‘chalari hududlarini, jumladan, ularda xususiy ta’lim muassasalari qurishni o‘z ichiga olgan DXP loyihalariga berilishiga qarshi ekanini ma’lum qildi. 14-oktabr kuni Prezidentga taqdim etilgan taqdimotda aytilgan ma’lumotlarga ko‘ra, Toshkentda o‘quv o‘rinlari tanqisligi 141 mingni tashkil etadi va 2030-yilga kelib 212 minggacha o‘sishi mumkin; hokimiyat 126 ming qo‘shimcha o‘rin yaratishni rejalashtirmoqda. Prezidentga 38 ming o‘rinli 24 ta yangi maktab va 16 ming o‘rinli 28 ta bog‘cha loyihalari, shuningdek, inklyuziv ta’lim, bolalar xavfsizligi va energiya tejash yechimlari taqdim etildi. Poytaxt bog‘chalarida hozir 65 ming o‘rin yetishmaydi; 2030-yilgacha hokimiyat yana 40 ming o‘rin yaratish va maktabgacha ta’lim qamrovini 79,2%dan 92%ga oshirishni maqsad qilgan.
