Asosiy ma’lumotlar

  • YI sammiti energiya narxlari, Xitoy bilan savdo va yetti yillik byudjetni muhokama qilmoqda; yil oxirigacha bitim shubha ostida
  • Kaja Kallas: AQSh–Rossiya dizel bitimi — «Putinga sovg‘a»; NZga zarbalar — qonuniy mudofaa
  • Zelenskiy Tramp tomonidan «xiyonat qilinganini» his qilmoqda; FT: AQSh muzlatilgan aktivlarni Vashington nazorati ostiga o‘tkazishni taklif qilgan — YI rad etgan

Energetika va byudjet sammit markazida

YI rahbarlari Bryusselda Yaqin Sharqdagi jangovor harakatlar fonida keskin oshgan energiya narxlari muhokamasi bilan ikki kunlik sammitni boshladi. G7 tomonidan muvofiqlashtirilgan zaxiralarni bo‘shatishiga qaramay, neft barrel uchun 100 dollardan yuqorida qolmoqda, Xalqaro energiya agentligi esa Yevropa dizel bozoridagi ulgurji narxlarning yangi o‘sishiga duch kelishi mumkinligi haqida ogohlantirdi. Italiya va Gretsiya Bryusseldan «vaqtinchalik va maqsadli chora-tadbirlar»ga ruxsat berib, moliyaviy qoidalarni yumshatishni so‘ramoqda, biroq konservativroq davlatlar defitsitlar va bozorlar o‘zgaruvchanligi uchun xavflar haqida ogohlantirmoqda. Eng keskin masala navbatdagi yetti yillik YI byudjeti bo‘ladi: «frugal» lageri byudjetni kengaytirish tarafdorlariga qarshi, Irlandiya taklif qilgan kompromiss hech bir tomonni qanoatlantirmadi. Yevropa Kengashi raisi Antoniu Kosta qonun chiqaruvchi ishlarni 2028-yil yanvarigacha yakunlash uchun yil oxirigacha kelishib olishni xohlaydi, biroq diplomatlarda kompromissga tayyorgarlik yo‘qligini qayd etmoqda; Pedro Sanchesning muddatidan oldingi saylovlar to‘g‘risidagi qarori noaniqlikni oshirmoqda. Katta diplomatlardan biri shunday dedi: «Biz shoshilmaymiz. Bizga yaxshi bitim kerak».

Xitoy va savdo defitsiti

Rahbarlar, shuningdek, Xitoy bilan o‘sib borayotgan savdo defitsitini muhokama qiladilar — bu Yevropa komissari Marosh Shefovich xitoy gibridlarining importini cheklash va noyob yer metallariga kirish haqida dastlabki kelishuvga erishganidan bir hafta o‘tgach. Fransiya va Germaniya «kill switch»ni — defitsit barqaror bo‘lmasa, Xitoyning YI bozoriga kirishini o‘chirib qo‘yishni taklif qildi.

Kallas: «Putinga sovg‘a»

YI tashqi siyosat bo‘yicha oliy vakili Kaja Kallas AQSh va Rossiya o‘rtasidagi dizel bo‘yicha bitim haqidagi xabarni «Putinga sovg‘a» deb atadi va xalqaro huquq bo‘yicha Ukrainaning Rossiya neftni qayta ishlash zavodlariga zarbalari mudofaa ekanligini tasdiqladi: «Asosiy savol shundaki, Rossiya bu urushni to‘xtatishi kerak. Urushni moliyalashtirishning katta qismi neftdan keladi».

Zelenskiy «xiyonat» va Starlink haqida

Payshanba kuni sammitga qo‘shiladigan Vladimir Zelenskiy Pirs Morgan bilan suhbatda Ukraina AQSh yordamini yo‘qotayotgani va Donald Tramp tomonidan «xiyonat qilinganini» his qilayotganini aytdi: «Prezident Tramp bir tomonni tanlasa, ustiga bizniki emas, bu og‘riqli». Shuningdek, u Starlink uzilishlarini «katta xato» deb atadi va xizmat tiklanmasa «odamlar halok bo‘ladi» deb ogohlantirdi. Ukraina harbiylari harbiy Starshieldda taxminan 160 km/soat tezlik cheklovini tasdiqladi, bu dron operatsiyalariga ta’sir qildi. Kechqurun aloqa barqarorlashdi, biroq tezlik cheklovi saqlanib qoldi; Mixail Fedorov Ilon Maskni ochiq minnatdorchilik bilan e’tirof etdi, biroq Mask Starshield AQSh hukumati nazorati ostida ekanini, qarorlarni esa amerika harbiylari va oxir-oqibat prezident qabul qilishini bildirdi.

Muzlatilgan aktivlar va boshqa yangiliklar

FT ma’lumotlariga ko‘ra, Mayamidagi uchrashuvda amerikalik muzokarachilar yevropaliklarga muzlatilgan rossiyalik davlat aktivlarining bir qismini muzdan chiqarib, ularni Vashington nazorati ostidagi moliyaviy mexanizmga tinchlik muzokaralarini ochish uchun topshirishni taklif qilgan; yevropaliklar reja rad etgan. Payshanba kungi sammitda aktivlarni kredit shaklida Ukrainaga berish masalasi ko‘tariladi. Fransiya Milliy birligi rahbari Marin Le Pen Bryusselda Yevropa komissiyasi vakolatlarini cheklashni, Fransiyaning sof badali YI byudjeti orqali yiliga 5 mlrd yevro bilan cheklanishini talab qildi va Fransiya iqtisodiyot holati tufayli Ukrainani moliyalashtirishni davom ettira olmasligini aytdi — 10 yillik obligatsiyalar daromadlari yil boshidan beri 100 bazis punktga oshdi. Bundan tashqari, YP deputatlari MShJni Amerika sanksiyalaridan himoya qilish uchun Blocking Statuteni faollashtirishga chaqirmoqda, Yevropa komissiyasi esa metan bo‘yicha qoidalarga bir yillik kechikish taklif qilib, ekologlar tanqidiga sabab bo‘ldi.