Asosiy ma’lumotlar

  • 2027-yil 1-maygacha Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Energetika vazirligi suyultirilgan gaz narxlarini liberallashtirish bo‘yicha takliflarni taqdim etadi; erkin narxlarga o‘tishning aniq muddatlari belgilanmagan.
  • 1-oktyabrdan Andijon viloyatida pilot loyiha o‘tkazilmoqda: xususiy tadbirkorlar gazni import qilib, bozor narxlarida aholiga sotmoqda; LPG-Trade bosqichma-bosqich xususiylashtirilishi rejalashtirilgan.
  • Regulirlanadigan narxni 2000 so‘mdan 5000 so‘mgacha oshirish taklif etildi; ehtiyojmandlarga — kg uchun 3000 so‘m kompensatsiya, oyiga ko‘pi bilan 60 ming so‘m.

Islohot loyihasi muhokamaga chiqarildi

O‘zbekiston Iqtisodiyot va moliya vazirligi suyultirilgan gaz bozori islohoti to‘g‘risidagi Vazirlar Mahkamasining qaror loyihasini jamoatchilik muhokamasiga chiqardi. Hujjat regulirlanadigan narxlarni bosqichma-bosqich liberallashtirishni va aholiga gaz yetkazib berishda xususiy sektor ishtirokini kengaytirishni nazarda tutadi. Iqtisodiyot va moliya vazirligi Energetika vazirligi bilan birga 2027-yil 1-maygacha bozor rivojlanish darajasi, pilot loyihalar natijalari va aholini ijtimoiy himoya qilish zaruratini hisobga olgan holda narxlarni liberallashtirish bo‘yicha hukumatga takliflar taqdim etishi kerak. Loyihada barcha maishiy iste’molchilar uchun erkin narxlarga o‘tishning aniq muddatlari belgilanmagan.

Xususiy yetkazib beruvchilar bilan pilot loyiha

2026-yil 12-sentyabrdagi prezident farmoni bilan 1-oktyabrdan Andijon viloyatida tajriba boshlandi: xususiy tadbirkorlarga suyultirilgan gazni import qilish va uni erkin narxlarda maishiy ballonlarda to‘g‘ridan-to‘g‘ri aholiga yetkazib berishga ruxsat berildi. Hokimiyatning tushuntirish materiallariga ko‘ra, birinchi bosqichda regulirlanadigan tizim doirasidagi yetkazib berishlar saqlanadi, xususiy operatorlar esa qo‘shimcha hajmlarni bozor narxlarida taklif qilishlari mumkin. Tajriba yakunlari bo‘yicha modelni boshqa hududlarga ham tarqatish, shuningdek, gaz importi, saqlash va yetkazib berishda xususiy kompaniyalar ishtirokini kengaytirish mumkin.

LPG-Trade xususiylashtirilishi va ballonlarning do‘konlarda sotilishi

Islohot «Xududgazta’minot» AJ qoshida birja savdolari orqali gaz xarid qilish va maishiy iste’molchilarga yetkazib berish uchun tashkil etilgan LPG-Trade kompaniyasiga ham tegishli bo‘ladi. Xalqaro konsalting kompaniyalarini jalb etish orqali uning aktivlarini, jumladan, tayyor biznes-loyihalar sifatida hududiy bo‘limlarni bosqichma-bosqich xususiylashtirish strategiyasini ishlab chiqish rejalashtirilgan. Istiqbolda hokimiyat iste’molchilar asosan belgilangan davriylik bilan 20 kilogrammli ballonlar oladigan amaldagi modelni o‘zgartirishni maqsad qilgan: fuqarolar yetkazib beruvchini, hajmni va xarid vaqtini o‘zlari tanlay oladilar. 5 va 10 kilogrammli ballonlarni nafaqat xususiy operatorlar orqali yetkazib berish, balki oddiy do‘konlar va supermarketlarda ham erkin sotish ko‘rib chiqilmoqda. O‘tish raqobat rivojlanishi bilan bosqichma-bosqich amalga oshiriladi; chakana savdoni boshlash muddatlari belgilanmagan.

Bir uyda yashovchi bir necha oila uchun alohida ballonlar

Loyiha bitta uyda yashovchi har bir oilaga, hatto uyning bitta kadastr raqami bo‘lsa ham, alohida maishiy gaz balloni berishga ruxsat berishni taklif qilmoqda. Shart — alohida yoki umumiy oshxona va texnik talablarga mos keladigan gaz plitasi mavjudligi. Rasmiylashtirish uchun «mahalla yettiligi» va gaz ta’minoti tashkiloti uyni tekshirib, dalolatnoma tuzishi kerak. Bu o‘zgarishlarni 2026-yil 1-noyabrdan joriy etish taklif etilmoqda.

Narxning oshirilishi va kompensatsiyalar

O‘zbekistonda maishiy suyultirilgan gaz iste’molchilari soni taxminan 4 million kishini tashkil etadi. Iqtisodiyot va moliya vazirligi regulirlanadigan chakana narxni kilogrammi uchun 2000 so‘mdan 5000 so‘mgacha — 2,5 barobar oshirishni, buni ichki ishlab chiqarishning qisqarishi, importning o‘sishi va yetkazib berish hajmlarining yetarli emasligi bilan asoslab, taklif qildi. Ehtiyojmand oilalarga har oyda 20 kg doirasida har bir sotib olingan kilogramm uchun 3000 so‘m kompensatsiya, ko‘pi bilan — oyiga 60 ming so‘m nazarda tutilmoqda. Birja xarid narxi va davlat narxi o‘rtasidagi farqni respublika byudjetidan LPG-Trade’ga subsidiyalar hisobiga qoplash rejalashtirilgan. Bundan tashqari, isitish mavsumi oldidan 1 milliondan ortiq ehtiyojmand oilaga noyabr oyida 1 million so‘mdan to‘lash taklif etildi; shuningdek, elektr, gaz va ko‘mir uchun kompensatsiya oluvchilar doirasini kengaytirish, to‘lovlarni uzaytirish va gaz ta’minoti yo‘q hududlarda yashovchilar uchun elektr energiyasining bazaviy normasini 350 kVt·soatgacha oshirish rejalashtirilgan.