Siluanov XMFni "fakultativ" vazifalardan asosiy vazifalariga qaytishga chaqirdi

Moskva. 14-oktyabr. INTERFAX.RU - Xalqaro valyuta jamg'armasi (XMF) o'zining dastlabki, faqat iqtisodiy mandatiga qaytishi, mamlakatlarni kreditlashga yagona va kamsituvchi bo'lmagan yondashuvlarni tiklashi, soliq-byudjet tavsiyalarini ishlab chiqishi va ularning qat'iy bajarilishi ustidan nazorat vositalarini rivojlantirishi kerak. Bunday fikr Rossiya Federatsiyasi moliya vaziri Anton Siluanovning Xalqaro valyuta-moliya qo'mitasi (XVMQ) yig'ilishi oldidan bergan bayonatida ifodalangan. Yig'ilish 15-17-oktyabr kunlari Bankokda XMF va Jahon banki boshqaruv organlarining yillik yig'ilishi doirasida bo'lib o'tadi.

Ushbu tadbirlardan tashqari, vazir G20 markaziy banklari rahbarlari va moliya vazirlari uchrashuvida ham qatnashadi.

O'z bayonatida Siluanov hozirda jamg'armaning uchta funksiyasi - nazorat, kreditlash va mamlakatlarning salohiyatini rivojlantirish kuchsizlanayotganini qayd etdi. Uning fikricha, nazorat sohasida jamg'arma e'tiborining katta qismi fakultativ yo'nalishlarga qaratilgan. "Shu sababli jamg'armaning asosiy vazifasiga - makroiqtisodiy siyosatni tahlil qilish va mamlakatlar uchun samarali tavsiyalar tayyorlashga qaytish niyatini qo'llab-quvvatlaymiz", - deyiladi bayonatda.

Siluanovning fikricha, kreditlash sohasida jamg'arma portfelining yuqori konsentratsiyasi, qoidalarni qo'llashdagi bir xillikning yo'qligi va siyosiy omillarning XMFning ayrim qarorlariga ta'siri kuzatilmoqda. "XMFning to'lanmagan kreditining 61 foizdan ortig'i beshta yirik qarz oluvchiga to'g'ri keladi. Yuqori konsentratsiya barqaror xarakterga ega: kreditlash muddatlari oshayotgan bir paytda yirik qarz oluvchilar tarkibi besh yildan beri o'zgarmayapti, to'lanmagan kreditning 90 foizdan ortig'i esa jamg'arma oldida olti yildan ortiq qarzi saqlanayotgan mamlakatlarga to'g'ri keladi", - deyiladi bayonatda. Vazirning fikricha, bir xil mamlakatlarga kredit berish qaramlikni kuchaytiradi, zaxiralarni shakllantirishga alohida e'tibor talab etadi va eng ko'p ehtiyojmand, zaif davlatlarga mablag'lar taqsimlanishiga to'sqinlik qiladi.

Siluanov ayrim kredit dasturlari doirasidagi takroriy buzilishlar muammosiga e'tibor qaratdi. "2002-2024-yillar davomida mamlakatlarga amalga oshirishning miqdoriy mezonlaridan (QPC) chetlashishga ruxsat berilgan dasturlarning 56 foizida buzilishlar takrorlangan. Dasturlarni amalga oshirishda o'rtacha moslashuvchanlik shok sharoitlarida oqlangan bo'lishi mumkin, ammo takroriy buzilishlar me'yorga aylanmasligi kerak. Bunday hollarda qarz oluvchilar o'rtasida intizomni saqlash uchun jamg'arma mamlakatlarga aniqroq, o'lchanadigan va muddat bilan cheklangan tuzatuvchi choralarni belgilashi kerak", - deb tushuntirdi u.

Vazir, shuningdek, jamg'arma qoidalarini qo'llashdagi bir xillikning yo'qligini, o'sha paytda yuqori riskli dasturlar bo'yicha mablag'larning asosiy qismi bir yo'la berilishi va kreditlash qoidalari muayyan qarz oluvchilarga moslashtirilishini qayd etdi. "Ayrim mamlakatlar foydasiga, XMF kredit siyosatidagi yondashuvlarning yagonaligini buzuvchi eksklyuziv amaliyotlarga yo'l qo'yilmasligi kerak", - deb ta'kidladi u.

Vazirning fikricha, to'liq muvaffaqiyatli kredit dasturlarining ulushi pasayishi hisobiga XMF a'zo mamlakatlarning byudjet defitsitlari va davlat qarzini qisqartirish bo'yicha choralarni monitoring qilish va amalga oshirishda kattaroq rol o'ynashi kerak.

"Jamg'arma zaxira valyutalari chiqaruvchi tizim ahamiyatiga ega mamlakatlarni monitoring qilishga e'tiborliroq qaratishi va transchegara ta'sirlarni tahlil qilishi lozim. Samarali va betaraf nazorat bo'lmasa, XMF sharoitida jahon moliya tizimi zaxira valyutalari kanallari orqali boshqa mamlakatlarga uzatiladigan risklarga zaif bo'lib qoladi", - deb qayd etadi Siluanov.