Asosiy ma’lumotlar
- Toqaev O‘rta koridor doirasida Antverpen-Bryugge porti bilan Oqtau va Quryq portlari hamkorligini taklif qildi
- Muzokaralar olib borilayotgani haqida Samruk-Kazyna raisi Nurlan Jaqipov ma’lum qildi
- Forum doirasida 17 bitim imzolandi; 2026-yilning 8 oyida koridor bo‘ylab qariyb 44 ming TEU tashilgan (+58%)
Port hamkorligi bo‘yicha taklif
Qozog‘iston Prezidenti Qosim-Jomart Toqaev Astanada Filipp qiroli va Matilda qirolicha ishtirokida o‘tgan Belgiya-Qozog‘iston biznes kengashi yig‘ilishida Antverpen-Bryugge porti bilan Qozog‘istonning Kaspiy portlari — Oqtau va Quryq o‘rtasida hamkorlik o‘rnatishni taklif qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, mamlakat O‘rta koridor bo‘ylab temir yo‘llar, avtomobil yo‘llari, dengiz portlari va terminallarga faol investitsiya kiritmoqda. «Yirik Yevropa logistika markazi sifatida Belgiyaning tajribasi biz uchun ayniqsa qadrli. Bunday hamkorlik bizning metallar, neft kimyosi va qishloq xo‘jaligi mahsulotlarimiz uchun kengroq bozorlar ochishi mumkin», — deb uni Euronews keltirdi. Filipp qiroli ham O‘rta koridorni qo‘llab-quvvatlashini bildirib, marshrutning Yevropa portlari, temir yo‘llari va logistika markazlari bilan aloqalarini mustahkamlashga chaqirdi.
Muzokaralar va iqtisodiy maqsadga muvofiqlik
Forumdan bir kun oldin suveren fond Samruk-Kazyna bosh direktori Nurlan Jaqipov Ak Orda saroyida qirollik juftligini kutib olish rasmiy marosimi chog‘ida jurnalistlarga Antverpen-Bryugge porti bilan muzokaralar allaqachon olib borilayotganini ma’lum qildi. Qozog‘iston belgiyalik portning tajribasidan foydalanishga qiziq va oxir-oqibatda aniq bitimlar hamda logistika shartnomalariga chiqishni umid qilmoqda. Euronewsga bergan izohida Jaqipov marshrutning barqarorligi oxir-oqibat uning iqtisodiy samaradorligiga bog‘liqligini ta’kidladi: «O‘rta koridor iqtisodiy ma’noga ega bo‘lishi va foyda keltirishi kerak. Shuning uchun muzokaralar davom etmoqda — bu katta va murakkab jarayon. Aniq natijalar yaqin ekaniga ishonaman».
Marshrutdagi amaliy qiyinchiliklar
Antverpen-Bryugge porti biznes kengashida namoyon bo‘lmadi, biroq muhokama O‘rta koridorning amaliy muammolariga qaratildi. Ahlers Logistics bosh direktori Deyv van den Bos Euronewsga infratuzilmaga investitsiyalar kiritilayotganiga qaramay, asosiy qiyinchiliklardan biri ko‘plab kompaniyalar va idoralar o‘rtasida yuk topshirishni muvofiqlashtirish ekanligini aytdi: Yevropadan Qozog‘istonga bitta yuboruvda 15 tagacha turli tashkilot qatnashishi mumkin. «Raqamlashtirish — eng muhimi. O‘tkazuvchanlik bo‘lsa ham, chegara yashil chiroq yoki shtamp kutish baribir kechikishlarga olib keladi. Infratuzilmani ta’mirlash uni raqamlashtirishdan osonroq», — deb qayd etdi u. Uning ma’lumotlariga ko‘ra, Yevropadan Qozog‘istonga tranzit vaqti qariyb 80 kundan 40–60 kungacha qisqargan, biroq portlardagi tirbandliklar va Kaspiydagi ob-havo hanuz kechikishlarga sabab bo‘lmoqda.
Yuk oqimi bo‘yicha ko‘rsatkichlar va maqsadlar
Qozog‘iston milliy temir yo‘l kompaniyasi Kazakhstan Temir Zholy ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning dastlabki sakkiz oyida O‘rta koridor bo‘ylab qariyb 44 ming TEU (yigirma futlik ekvivalentlar) tashilgan bo‘lib, bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 58 foizga ko‘p. Qozog‘iston marshrut bo‘ylab umumiy yuk hajmini 10 million tonnaga yetkazishga intilmoqda — bu maqsadni Toqaev ilgari ham e’lon qilgan edi. O‘rta koridor, shuningdek, Transkaspiy xalqaro transport marshruti sifatida ham ma’lum bo‘lib, Xitoy bilan Yevropani Qozog‘iston, Kaspiy dengizi va Janubiy Kavkaz orqali bog‘laydi hamda an’anaviy sharq-g‘arb yo‘llariga muqobil taklif etadi.
Investitsiyalar va tanqidiy xomashyo
Belgiya Qozog‘istonga eng katta investitsiya kirituvchi o‘n davlat qatorida kiradi: so‘nggi ikki o‘n yillikda mamlakatga 15 milliard dollardan ortiq mablag‘ kiritilgan, dedi Toqaev. Forum doirasida logistika, qishloq xo‘jaligi va oziq-ovqat qayta ishlash, sun’iy intellekt, energetika, sog‘liqni saqlash va ishlab chiqarish sohalarida 17 bitim imzolandi. Toqaev, shuningdek, tanqidiy xomashyoga to‘xtadi: Qozog‘iston Yevropa sanoati uchun tanqidiy ahamiyatga ega deb hisoblanadigan 34 xil xomashyoning 21 tasini allaqachon ishlab chiqaradi va Belgiyaga titan hamda molibden mahsulotlarini yetkazib beradi. «O‘z resurs salohiyatimizni belgiyalik investitsiyalar, texnologiyalar va tajriba bilan birlashtirib, ushbu muhim sohada strategik hamkorlik qura olamiz», — dedi u.
Belgiya monarxining birinchi davlat tashrifi
Filipp qiroli va Matilda qirolichaning tashrifi — belgiya monarxining Qozog‘istonga va Markaziy Osiyo mintaqasiga umuman olganda birinchi davlat tashrifi. Prezident Toqaev qirollik juftligini Ak Orda prezident saroyida rasmiy marosim bilan kutib oldi, undan so‘ng muzokaralar o‘tkazildi. Tashrif kelgusi yili nishonlanadigan mamlakatlar o‘rtasidagi diplomatik munosabatlarning 35 yilligiga to‘g‘ri keldi. «Sizning tashrifingiz ushbu muhim yubileyga tayyorgarlikka yangi turtki beradi», — dedi Toqaev, Belgiyani Qozog‘istonning Yevropadagi qadimiy va ishonchli hamkori deb atadi. Filipp qiroli uni kuzatib kelayotgan delegatsiyada istiqbolli sohalarning keng doirasi vakillari borligini qayd etdi. Tashrif doirasida Toqaev va qirollik juftligi Astanada Milliy muzey, Milliy bolalar reabilitatsiya markazi va Alem.ai xalqaro sun’iy intellekt markaziga tashrif buyurdi; dastur, shuningdek, rektorlar forumi va tanqidiy minerallar bo‘yicha davra suhbatini ham o‘z ichiga oldi. Qirol va qirolicha o‘z tashrifini Olmaotada davom ettiradi.
