Asosiy ma’lumotlar

  • ADB O‘zbekistonning elektr taqsimlash tarmoqlarini modernizatsiya qilish uchun 200 mln dollar ajratadi
  • 60 ta muhim podstansiya rekonstruksiya qilinadi, raqamli boshqaruv tizimlari joriy etiladi
  • Kamida 3,3 GVt qayta tiklanadigan energiya ulanishi va yiliga ~23 ming tonna CO2-ekvivalenti emissiyasining kamayishi kutilmoqda

200 mln dollarlik kelishuv

Osiyo taraqqiyot banki (ADB) O‘zbekistonga elektr energiyasini taqsimlash tizimini modernizatsiya qilish, tarmoqlardagi yo‘qotishlarni kamaytirish va o‘sib borayotgan talab sharoitida elektr ta’minotining ishonchliligini oshirish uchun 200 mln dollarlik kredit ajratadi. Kelishuvni 15-oktabrda ADB prezidenti Masato Kanda va O‘zbekiston bosh vazir o‘rinbosari, iqtisodiyot va moliya vaziri Jamshid Kuchkarov imzoladi. Nashrlar imzolash joyi bo‘yicha farq qiladi: o‘zbek tilidagi Gazeta.uz versiyasi bitim Bangkokda (Tailand) imzolanganini, rus tilidagi versiyasi esa ADB shtab-kvartirasi Manilada imzolanganini xabar qiladi.

Dastur mazmuni

Dastur butun mamlakat bo‘ylab taqsimlash tarmog‘ining 60 ta eng muhim elektropodstansiyasini rekonstruksiya qilish va modernizatsiya qilish, tarmoqlarni boshqarishning raqamli tizimlarini joriy etish, shuningdek «O‘zbekiston milliy elektr tarmoqlari» AJning tarmoqlarni ekspluatatsiya qilish va boshqarish bo‘yicha salohiyatini mustahkamlashni nazarda tutadi. Vazifalarga xodimlarning texnik ko‘nikmalarini rivojlantirish, boshqaruv va moliyaviy nazorat tizimlarini mustahkamlash, malakani oshirish va energetika sohasida ayollarning ishtirokini kengaytirish ham kiradi.

Kutilayotgan natijalar

ADB ma’lumotlariga ko‘ra, iqtisodiyotning o‘sishi, shaharlarning kengayishi va elektr energiyasi iste’molining ortishi tarmoqlarga yuklamani oshiradi, eskirgan infratuzilma, elektr energiyasi yo‘qotishlari va uskunalarning haddan tashqari yuklanishi esa elektr ta’minotining ishonchliligini pasaytiradi hamda qayta tiklanadigan energetikaning yangi quvvatlarini ulashni qiyinlashtiradi. Dastur yo‘qotishlarni kamaytirishi, transformatorlarning haddan tashqari yuklanishini pasaytirishi va kamida 3,3 GVt qayta tiklanadigan manbalarni ulash sharoitlarini yaratishi kutilmoqda. Issiqxona gazlari emissiyasini yiliga taxminan 23 ming tonna CO2-ekvivalentiga qisqartirish rejalashtirilgan.

Iqtibos va loyiha holati

«Ishonchli elektr ta’minotini ta’minlash — zamonaviy iqtisodiyotning odamlar oldidagi asosiy majburiyatlaridan biri», — dedi Masato Kanda va tarmoqlarni mustahkamlash uy xo‘jaliklari, korxonalar va davlat muassasalarini ishonchliroq ta’minlash hamda qayta tiklanadigan manbalardan ko‘proq energiya uzatish imkonini berishini qo‘shimcha qildi. Bu ADB va Jahon bankining to‘liq o‘zaro ishonch Ramkavi mexanizmi (FMRF) doirasidagi ADBning birinchi energetika loyihasi bo‘lib, u banklarga bir-birining baholash natijalaridan foydalanish va bitim xarajatlarini kamaytirish imkonini beradi, shuningdek O‘zbekiston energetikasidagi natijalarga asoslangan birinchi moliyalash dasturidir. ADB yetakchi kreditor sifatida chiqadi; bank ma’lumotlariga ko‘ra, Jahon banki rahbariyati oy oxirigacha 100 mln dollarlik qo‘shimcha moliyalash to‘g‘risidagi taklifni direktorlar kengashiga tasdiqlashga chiqarishni rejalashtirgan edi.

Kontekst

2010-yildan buyon ADB O‘zbekiston energetika sektoriga 3,4 mlrd dollardan ortiq moliyalash va kafolatlar bergan. Dastur «O‘zbekiston — 2030» strategiyasi maqsadlariga xizmat qiladi va ADB hamda O‘zbekistonning 2024–2028-yillarga mo‘ljallangan hamkorlik strategiyasi doirasida amalga oshiriladi, unga iqtisodiyotning dekarbonizatsiyasi, energetika infratuzilmasini modernizatsiya qilish, qayta tiklanadigan manbalardan foydalanishni kengaytirish va qazilma yoqilg‘i subsidiyalarini qisqartirish kiradi. May oyida ADB 2035-yilgacha Osiyo-Tinch okeani mintaqasida energiya tizimlarini birlashtirish va transchegaraviy elektr savdosini kengaytirish uchun 50 mlrd dollar mobilizatsiya qilish bo‘yicha tashabbus e’lon qilgan edi.