Olimlar odamlar ko‘zguda «arvohlarni ko‘rishi»ning sababini aniqladi

Ko‘zgu va vafot etgan yaqinlar bilan tajriba

Ba’zi odamlar yarim qorong‘ulikda ko‘zguga qaraganda g‘ayrioddiy tasvirlarni, hatto vafot etganlarning yuzlarini ko‘radi. Tadqiqotchilar guruhi bunday tajribalar shaxsning xususiyatlari va atrof-muhit bilan qanday bog‘liqligini tekshirdi. Ish Journal of Anomalous Experience and Cognition (JAEC) jurnalida chop etilgan, deb xabar beradi Gazeta.Ru. Tadqiqotda ilgari g‘ayrioddiy tajribalar, jumladan, taxminiy arvohlar bilan uchrashuvlar haqida xabar bergan 30 kishi qatnashdi; ulardan 15 nazarida sinesteziya — bir hissiyotning qo‘zg‘alishi boshqa hissiyotga oid sezgilarni keltirib chiqaradigan idrok xususiyati bor edi.

Seans qanday o‘tdi

Ko‘ngillilarga psixomanteum deb ataluvchi amaliyot taklif etildi: uning tarafdorlari ko‘zgu yordamida vafot etganlar bilan aloqa o‘rnatishga harakat qilish mumkin deb hisoblaydi. Avval qatnashchilardan 15 daqiqa vafot etgan yaqinlari haqida o‘ylash so‘raldi, so‘ngra ular 45 daqiqa ko‘zgu oldida o‘tirdi. G‘ayrioddiy sezgilar maxsus tugma yordamida qayd etildi, tadqiqotchilar esa yurak qisqarishlari chastotasi, harorat, elektromagnit va geomagnit ko‘rsatkichlarni yozib bordi. Seansdan so‘ng ko‘ngillilar ko‘rganlarining yorqinligi va realistikligini, shuningdek, tasvirlar haqiqiy makonda joylashgandek ko‘ringanligini baholadi.

Olimlar nimani aniqladi

Sinesteziyasi bor va yo‘q qatnashchilar o‘rtasida g‘ayrioddiy tajribalarning kuchliligi bo‘yicha farq topilmadi. Shu bilan birga, yuqori ijodkorlik vizual tasvirlar qanchalik real ko‘ringani bilan o‘zaro bog‘liq chiqdi. Sinesteziyali qatnashchilarda geomagnit tebranishlar va elektromagnit maydonlar tajriba qancha jismoniy makon egallagani haqidagi bahoga bog‘liq bo‘ldi; yurak ritmining o‘zgaruvchanligi bilan ham aloqa kuzatildi. Mualliflar ko‘zguga qaraganda paydo bo‘luvchi g‘ayrioddiy sezgilar individual xususiyatlar va tashqi omillar birikmasi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin degan xulosaga keldi. Shu bilan birga, kichik tadqiqot korrelyatsiyalarni aniqladi, lekin elektromagnit maydonlar yoki boshqa parametrlar bunday ko‘rinishlarni keltirib chiqarishini isbotlamadi.

Ishning ahamiyati

Bunday tasvirlarni mistika bilan izohlashga moyil odamlar uchun natijalar boshqacha talqin uchun moddiy asos beradi: mualliflar ma’lumotlariga ko‘ra, ko‘rinishlarning realistikligi ijodkorlik bilan, qatnashchilarning bir qismida esa o‘lchanadigan muhit parametrlari va yurak ritmi bilan bog‘liq. Amaliy jihatdan bu «arvohlar» haqidagi xulosalarni hozircha korrelyatsiyadan tashqari biror narsaning isboti deb hisoblab bo‘lmaydi degani: 30 kishidan iborat tanlov kichik, hamda ishda sabab-natija aloqalari o‘rnatilmagan.