Asosiy ma’lumotlar
- Dadillik ko‘proq ikki yoshdan olti yoshgacha bo‘lgan bolalarda kuzatiladi
- Oiladagi janjallar va muloqot yetishmasligi bolaning nutqiga salbiy ta’sir qilishi mumkin
- Gadjetlar va multfilmlarga haddan tashqari berilish — yana bir xavf omili
Dadillik nima va qaysi yoshda ko‘proq uchraydi
Dadillik — bu nutqning ravonligi buzilishi bo‘lib, bunda odam gapirish paytida ayrim tovush yoki bo‘g‘inlarni takrorlashi, ularni cho‘zishi yoki so‘zni boshlashda qiynalishi mumkin. Bu holat ham bolalarda, ham kattalarda uchraydi. Psixolog Dono Kulunchakova dadillik bilan mutaxassislarga murojaat qiluvchilar orasida ikki yoshdan olti yoshgacha bo‘lgan bolalar ko‘p uchrayishini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ikki yoshda bola nutqi hali shakllanmoqda, besh-olti yoshda esa o‘zgarishlar boshlanadi — bog‘chaning yangi guruhiga o‘tish, maktabga tayyorgarlik, — bu ba’zi bolalarda qo‘rquv va tashvish bilan kechadi. U tirishqoq bolalarda, begona odamlar orasida noqulaylik his qiladigan bolalarda nutq qiyinchiliklari kuchliroq namoyon bo‘lishi mumkinligini qayd etdi. Shu bilan birga, mutaxassis dadillikni faqat bolaning xarakteri yoki qo‘rqoqligi bilan izohlash noto‘g‘ri ekanini ta’kidladi: merosiy omillar va nutq rivojlanishining o‘ziga xosliklari ham muhim rol o‘ynaydi.
Oiladagi muhit va gadjetlarning ta’siri
Suhbat davomida oiladagi nosog‘lom muhit, ota-onalar o‘rtasidagi kelishmovchiliklar va bolaga bosim o‘tkazishga alohida e’tibor qaratildi. Dono Kulunchakovaning kuzatishlariga ko‘ra, oilada tez-tez janjal bo‘lib turishi va bolaning doimiy qo‘rquv hamda tashvish ichida yashashi uning nutqiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. «Yosh ota-onalarda bola tarbiyasi bo‘yicha tajriba yetmasligi mumkin. Turli janjallar va nizolar tufayli bolada qo‘rquv paydo bo‘ladi», — dedi u. Psixolog, shuningdek, bolalarning telefon va boshqa gadjetlardan haddan tashqari ko‘p foydalanishiga to‘xtab o‘tdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ba’zi oilalarda bola kunining katta qismini multfilm yoki video ko‘rish bilan o‘tkazadi, kattalar esa unga yetarli muloqot qilishmaydi. «Bizga to‘rt-besh yoshli, nutqi hali shakllanmagan bolalarni olib kelishadi. Uyda ular bilan gaplashishmaydi», — dedi mutaxassis.
