Asosiy ma’lumotlar

  • Yevropa parlamentining EPP, S&D, Renew Europe va Yashillar/EFA fraksiyalaridan 58 deputati Komissiyani MKSni himoya qilish uchun YI blokirovka to‘g‘risidagi qonunini faollashtirishga chaqirdi
  • MKSga qarshi AQSh sanksiyalari juma kuni e’lon qilindi; olti oylik imtiyozli davrdan keyin amerika banklari va kompaniyalariga uning bilan ishlash taqiylanadi, ayrim telekommunikatsiya, dasturiy ta’minot va to‘lov xizmatlari uchun istisnolar saqlanadi
  • Kaya Kallas sanksiyalar tahdidini «qabul qilib bo‘lmaydigan» deb atadi, biroq YI hozircha aniq qadamlar qilmagan

Deputatlarning Yevropa komissiyasiga xati

Yevropa parlamentining 58 deputati seshanba kuni Yevropa komissiyasi raisi Ursula fon der Lyayenga Xalqaro jinoiy sudni (MKS) AQSh sanksiyalaridan himoya qilishga chaqiruvchi xat yubordi — ularning fikricha, bu sanksiyalar sudning ishini falajlash xavfini tug‘diradi. Xat matni Euronews qo‘liga tushdi. Deputatlar sanksiyalarni «xorijiy davlatning YI hududida joylashgan tuzilmaga hujumi» sifatida tasvirlab, «halokatli» oqibatlar haqida ogohlantirdi hamda sanksiyalar Yevropaning o‘z fuqarolari va institutlarini himoya qilish qobiliyatiga zarba berishini bildirdi. Xatni Dirk Gotink (EPP) va Aurore Lalucq (S&D) tayyorlagan; uni EPP, S&D, Renew Europe va Yashillar/EFA fraksiyalaridan parlament a’zolari imzolagan.

Amerika sanksiyalarining mohiyati

AQSh prezidenti Donald Tramp ma’muriyati juma kuni MKSga qarshi sanksiyalarni e’lon qildi — bu sudning Isroil bosh vaziri Benyamin Netanyahuga qarori qo‘yilgan hibsga orderi va Afg‘onistonda amerika harbiy xizmatchilarining harakatlari bo‘yicha tergov sababli ko‘p marta tanqid qilinganidan keyin. Boshlang‘ich olti oylik imtiyozli davrdan so‘ng sanksiyalar sudning ishini jiddiy qiyinlashtirishi mumkin: amerika banklari va kompaniyalariga uning bilan ishlash taqiylanadi, biroq bir qator telekommunikatsiya, dasturiy va to‘lov xizmatlari uchun istisnolar nazarda tutilgan. Amerika kompaniyalarining jahon moliya va texnologiya sohalaridagi hukmronligini hisobga olganda, MKS hisob-fakturalarni to‘lash va moliyaviy operatsiyalarda qiyinchiliklarga duch kelishi mumkin. MKS bilan hamkorlikni davom ettirganda ikkilamchi sanksiyalar xavfiga AQShda manfaatlari bo‘lgan yevropa banklari, sug‘urta va boshqa vositachi kompaniyalar ham duch kelishi mumkin.

Blokirovka to‘g‘risidagi qonunni qo‘llashga chaqiriq

Deputatlar «bizning qo‘limizdagi barcha vositalarni» jalb qilishga chaqirib, xususan Komissiyani Yevropa Ittifoqining blokirovka to‘g‘risidagi qonunini faollashtirishni taklif qildi — bu xorijiy sanksiyalarning ekstraterritorial ta’siridan yevropa kompaniyalari va fuqarolarini himoya qiluvchi mexanizmdir. Qonun YI ichida unda ko‘rsatilgan qonunlarga asoslangan xorijiy sudlar qarorlarini ijro etishni blokirovka qilish imkonini beradi hamda yevropa kompaniyalariga ularning ekstraterritorial qo‘llanilishi oqibatidagi zararlar uchun tovon talab qilish huquqini beradi. Yevropa komissiyasi qamrab olinadigan xorijiy qonunlar ro‘yxatini keyingi ko‘rib chiqishda Yevropa parlamenti va a’zo davlatlar ishtirokida kengaytirishi mumkin.

YI reaksiyasi va kontekst

Shanba kuni e’lon qilingan bayonotda YI tashqi siyosat rahbari Kaya Kallas MKSga qarshi sanksiyalar tahdidini «qabul qilib bo‘lmaydigan» deb atadi va ittifoqning xalqaro huquqga sodiqligini tasdiqladi, biroq Yevropa Ittifoqi hozircha aniq qadamlar qilmagan. MKS tarkibiga 125 davlat kiradi; AQSh sudni tuzgan Rim statutini imzolagan, biroq ratifikatsiya qilmagan.